Η δραστήρια Πρόεδρος της Πειραματικής Σκηνής Καλαμάτας μιλά στην farenews και την Afize Gjikondi, για τη διαδρομή της στην εμψύχωση της κούκλας, την αστείρευτη ανάγκη για δημιουργία και την απόφασή της να καταγράψει την ιστορία, του ιστορικού θεατρικού φορέα.
Η ενασχόληση με την τέχνη, η αστείρευτη διάθεση για προσφορά και η επαφή με τον μαγικό κόσμο της παιδικής αθωότητας δεν γνωρίζουν ηλικιακούς περιορισμούς. Η Πρόεδρος της Πειραματικής Σκηνής Καλαμάτας, Λέττα Πετρουλάκη, παραχωρεί μια εκθέμελη και βαθιά ανθρώπινη συνέντευξη, ξετυλίγοντας το κουβάρι μιας ζωής αφιερωμένης στο κουκλοθέατρο, το θέατρο και τα πολιτιστικά δρώμενα της Μεσσηνίας.
Από τις πάνινες «κουμπάρες» των παιδικών χρόνων και τη γνωριμία της με τα διεθνή φεστιβάλ κουκλοθέατρου, μέχρι τη δημιουργία ολοκληρωμένων χαρακτήρων από ύφασμα, χαρτόνι και μεράκι, η κα Πετρουλάκη αποδεικνύει ότι η τέχνη της εμψύχωσης αποτελεί το πλέον ισχυρό εργαλείο έκφρασης και επικοινωνίας.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:
Κυρία Πετρουλάκη, πώς ξεκίνησε η δική σας διαδρομή στον κόσμο του κουκλοθέατρου; Θυμάστε την πρώτη στιγμή που νιώσατε ότι αυτός ο κόσμος σάς εκφράζει;
Ο κόσμος της κούκλας για μένα αρχίζει όταν ήμουν πολύ μικρή, στο δημοτικό, όταν δεν υπήρχε πληθώρα παιχνιδιών και τις κούκλες τις φτιάχναμε μόνες μας με διάφορα κομμάτια ύφασμα που μας προμήθευαν οι μανάδες μας. Ήταν τότε που παίζαμε ένα παιχνίδι που το λέγαμε «κουμπάρες» και δίναμε ρόλους στις πάνινες κούκλες μας. Την τέχνη όμως του κουκλοθέατρου και το πόσο έχει εξελιχθεί τη γνώρισα όταν πριν 20 περίπου χρόνια πήγα 3 φορές στο Διεθνές φεστιβάλ κουκλοθέατρου του Δήμου Κιλκίς. Είδα παραστάσεις μαγικές από Έλληνες και ξένους κουκλοπαίκτες και γνώρισα δασκάλους κουκλοθέατρου. Πρέπει κάποιος να έρθει σε επαφή με αυτή την τέχνη , να δει παραστάσεις αλλά και να παίξει κουκλοθέατρο για να καταλάβει πόσο είναι μαγικό αυτό, δηλαδή να δίνεις πνοή σε ένα άψυχο αντικείμενο.
Τι ήταν εκείνο που σας γοήτευσε στις κούκλες; Η δυνατότητα να δημιουργείτε χαρακτήρες, να αφηγείστε ιστορίες ή να επικοινωνείτε με τους ανθρώπους με έναν διαφορετικό τρόπο;
Όλα αυτά μαζί. Καταρχάς είμαι άνθρωπος που μου αρέσουν οι κατασκευές, η ζωγραφική , η μοδιστρική και για να φτιάξεις μία κούκλα πρέπει να τα γνωρίζεις όλα αυτά. Όμως μου αρέσει να λέω και ιστορίες και να τις γράφω. Έχω διασκευάσει πολλά έργα στο κουκλοθέατρο. Αλλά μου αρέσει και να παίζω κουκλοθέατρο και να βλέπω τη χαρά στα πρόσωπα των παιδιών. Έτσι νιώθω κι εγώ παιδί , γυρίζοντας πίσω στα παιδικά μου χρόνια, όταν ο πατέρας μου μού έλεγε το παραμύθι του καπετάν Δεκατρή και η μητέρα μου το δημοτικό ποίημα «του νεκρού αδερφού».
Πώς γεννιέται μια κούκλα στα χέρια σας; Ποια είναι η διαδρομή από ένα απλό κομμάτι ύφασμα, χαρτόνι ή κάποιο άλλο υλικό μέχρι τη στιγμή που αποκτά προσωπικότητα και φωνή;
Πρώτα αποφασίζω τι χαρακτήρα θέλω να της δώσω, ή τι ρόλο θα παίξει στο έργο. Με τι υλικά θα φτιαχτεί το κεφάλι. Να ζωγραφιστεί το πρόσωπο, να προστεθούν τα μαλλιά. Να συνδεθεί το κεφάλι με το σώμα. Τέλος να κατασκευάσω το κοστούμι ανάλογα με την εποχή, το χαρακτήρα, την οικονομική κατάσταση , την ηλικία.
Υπάρχει κάποια κούκλα που έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά σας, επειδή συνδέεται με μια σημαντική στιγμή ή ανάμνηση της ζωής σας;
Τις αγαπώ όλες το ίδιο, ακόμα και τις πρώτες που δεν ήταν τέλεια κατασκευασμένες. Ιδιαίτερα αγαπώ αυτές που έχουν ζωντανέψει ρόλους σε παραμύθια και ιστορίες. Είμαι περήφανη όμως για δυο μεγάλες κούκλες που δεν έχουν ζωντανέψει ακόμα ρόλους. Έχουν πολύ έντονα χαρακτηριστικά στο πρόσωπο. Είναι δυο προσωπικότητες σπουδαίες , ένας πρίγκιπας με μπλε μαλλιά και ένα υπέροχο κοστούμι εποχής και μια πολύ αυστηρή Δούκισσα που σου δημιουργεί δέος με το βλέμμα της.
Μέσα από το κουκλοθέατρο, δίνετε ζωή σε αντικείμενα που από μόνα τους δεν μπορούν να μιλήσουν. Τι πιστεύετε ότι μπορούν να εκφράσουν οι κούκλες, που πολλές φορές δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε εμείς οι άνθρωποι;
Μπορούν να πουν τα πάντα, ακόμα και αυτά που φοβόμαστε να πούμε σαν άνθρωποι. Τα παιδιά ιδιαίτερα πείθονται και γοητεύονται περισσότερο από μια κούκλα παρά από έναν δάσκαλο. Κι αυτό συμβαίνει γιατί τα παιδιά είναι αθώα και νιώθουν περισσότερο τη μαγεία της εμψύχωσης μιας κούκλας.
Πόσο σημαντική είναι η φαντασία στη ζωή μας; Πιστεύετε ότι μεγαλώνοντας χάνουμε ένα κομμάτι της ή ότι απλώς ξεχνάμε να της δίνουμε χώρο;
Η φαντασία έχει σχέση με το παραμύθι και το παραμύθι το έχει απόλυτη ανάγκη το παιδί. Οι μεγάλοι μέσα από τα προβλήματα κάθε είδους που κατακλύζονται καθημερινά , χάνουν τη φαντασία τους και προσγειώνονται στην πραγματικότητα πολλές φορές απότομα. Πιστεύω πως η φαντασία είναι όμορφη για όλους γιατί σε βοηθάει να ταξιδέψεις και να ξεχαστείς από την πεζότητα της καθημερινότητας.
Πίσω από μια παράσταση κουκλοθέατρου κρύβονται δημιουργία, σκέψη, προετοιμασία και συναίσθημα. Ποιο είναι το πιο σημαντικό μήνυμα που θέλετε να φτάνει στο κοινό σας;
Το μήνυμα, η υψηλή αισθητική της εικόνας, η ποιότητα του κειμένου, η χαρά που αισθάνεται το κοινό και τα συναισθήματα που νιώθει.
Τι σας προσφέρει η επαφή με τα παιδιά μέσα από το κουκλοθέατρο; Και τι πιστεύετε ότι μπορούν να διδάξουν τα παιδιά σε έναν ενήλικα;
Η έντονη αίσθηση ότι είμαι κι εγώ παιδί μαζί τους. Τα παιδιά διδάσκουν την αθωότητα που χάνεται στους μεγάλους.
Ζούμε σε μια κοινωνία που συχνά συνδέει την ηλικία με την αποχώρηση από τη δράση και τη δημιουργία. Εσείς, όμως, συνεχίζετε να δημιουργείτε και να προσφέρετε. Τι είναι αυτό που σας κρατά ενεργή και σας δίνει την επιθυμία να συνεχίζετε;
Είναι κάτι εντελώς εσωτερικό. Είναι η ενέργεια που υπάρχει μέσα μου, που δεν με αφήνει να ησυχάσω. Θέλω πάντα να κάνω κάτι δημιουργικό, πρωτότυπο, καινοτόμο, έξω από τα καθιερωμένα. Απεχθάνομαι να κάνω δουλειές του σπιτιού, που είναι οι ίδιες, και οι ίδιες , και οι ίδιες. Μου αρέσει όμως να μαγειρεύω και να δημιουργώ συνταγές . Φταίει ίσως ότι είμαι τοξότης και ψάχνω συνέχεια την περιπέτεια σε οτιδήποτε δημιουργικό, ιδιαίτερα όταν αυτό που κάνω απευθύνεται στα παιδιά και τους δίνει χαρά.
Πιστεύετε ότι η δημιουργικότητα έχει ηλικία ή ότι ο άνθρωπος μπορεί να ανακαλύπτει νέους δρόμους έκφρασης σε κάθε στάδιο της ζωής του;
Μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής μας η δημιουργικότητα ψάχνει και ανακαλύπτει καινούργιους δρόμους έκφρασης. Είμαι σίγουρη γι’ αυτό αρκεί να το θέλεις. Μισώ την αδράνεια. Νομίζω ότι αδράνεια = θάνατος.
Μετά από τόσα χρόνια εμπειριών, έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο βλέπετε τη ζωή, τους ανθρώπους και τη δημιουργία; Τι έχει αλλάξει μέσα σας και τι παραμένει αναλλοίωτο;
Η εμπειρία της ηλικίας σε βοηθάει να αναγνωρίζεις τους χαρακτήρες των ανθρώπων, να αποφεύγεις τις κακοτοπιές, αλλά όταν έχεις άποψη και ισχυρές αρχές για τη ζωή δεν αλλάζεις συμπεριφορά. Παραμένεις δοτικός , ευαίσθητος , αισιόδοξος, εργατικός και καλοπροαίρετος.
Υπήρξαν στιγμές που κουραστήκατε, απογοητευτήκατε ή σκεφτήκατε να σταματήσετε; Τι σας βοήθησε να συνεχίσετε;
Υπάρχουν και τέτοιες στιγμές. Δεν κρατούν πολύ όμως. Συνεχίζω γιατί είμαι πολύ αισιόδοξη, τολμηρή και δεν αφήνω την απογοήτευση να με νικήσει.
Τι θα λέγατε σε έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε μεγαλύτερη ηλικία και αισθάνεται ότι έχει χάσει τον ρόλο του στην κοινωνία ή ότι είναι πλέον αργά για να ξεκινήσει κάτι καινούργιο;
Θα του έλεγα ότι στη ζωή υπάρχουν πολλές χαρές και να ψάξει να τις αναζητήσει. Μια όμορφη βόλτα στη θάλασσα . Ένα τρυφερό βιβλίο. Ένας καλός φίλος. Μια δημιουργική ενασχόληση. Αν δεν μπορεί να τις βρει, σίγουρα έχει κατάθλιψη και πρέπει να αναζητήσει βοήθεια από ειδικό.
Η δημιουργία σας δεν αφορά μόνο την κατασκευή μιας κούκλας, αλλά και την επικοινωνία με τους ανθρώπους. Τι σημαίνει για εσάς η προσφορά και πόσο σημαντικό είναι να αισθανόμαστε ότι αυτό που κάνουμε έχει αξία για τους άλλους;
Αυτό μου δίνει εσωτερική δύναμη να συνεχίσω. Αισθάνομαι χρήσιμη για τους άλλους και νιώθω μεγάλη χαρά που μπορώ ακόμα να προφέρω.
Τι έχετε πάρει εσείς προσωπικά από αυτή τη διαδρομή; Σας έχει διδάξει το κουκλοθέατρο κάτι που δεν θα μπορούσατε να μάθετε με άλλον τρόπο;
Ο πολιτισμός και οι τέχνες σε κάνουν καλύτερο άνθρωπο, με ευαισθησίες, με αισθήματα, με διάθεση να κάνεις όμορφα πράγματα, με όρεξη να αγαπάς τον εαυτό σου και τους άλλους, να συγχωράς, να ξεχνάς την κακία, την αχαριστία, την ασχήμια και να αναζητάς πάντα το καλό σε όλους.
Ποια είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή για εσάς; Η χαρά που βλέπετε στα πρόσωπα των θεατών, η αναγνώριση της δουλειάς σας ή η ίδια η διαδικασία της δημιουργίας;
Όλα αυτά, αλλά η εσωτερική ικανοποίηση που μπορώ ακόμα να προσφέρω στους άλλους λίγη χαρά.
Πιστεύετε ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη να δημιουργεί για να αισθάνεται ζωντανός; Και τι συμβαίνει όταν σταματά να δίνει χώρο στις επιθυμίες και στα όνειρά του;
Σίγουρα πιστεύω ότι ο δημιουργικός άνθρωπος αισθάνεται απόλυτα ζωντανός. Ακόμα και οι επιθυμίες και τα όνειρα θεριεύουν μέσα από τη δημιουργικότητα. Εκτός αν οι επιθυμίες έχουν σχέση με τον πλουτισμό, τα μεγαλεία, τη χλιδή. Τότε δεν είσαι δημιουργικός, αλλά παρτάκιας που σε ενδιαφέρει μόνο ο εαυτός σου και η καλοπέρασή σου.
Αν κοιτάξετε πίσω τη διαδρομή της ζωής σας, ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που σας έχουν δώσει οι εμπειρίες σας;
Να παύω να κάνω φίλους ανόητους, συμφεροντολόγους, αχάριστους, ανέντιμους και τοξικούς. Να μπορώ να συγχωρώ και να ξεχνώ αυτούς που με πλήγωσαν.
Ποια αξία θεωρείτε ότι έχουμε περισσότερο ανάγκη σήμερα ως κοινωνία: την υπομονή, την αλληλεγγύη, τη φαντασία, τη δημιουργικότητα ή κάτι άλλο;
Την εντιμότητα, την αλληλεγγύη και το σεβασμό στον εαυτό μας και στους άλλους.
Αν μπορούσατε να δώσετε φωνή σε μία κούκλα, ώστε να πει μια αλήθεια που η κοινωνία δυσκολεύεται να ακούσει, ποια αλήθεια θα θέλατε να ακουστεί;
Σταματήστε τους πολέμους, τις γενοκτονίες και την καταστροφή της φύσης.
Ποιο όνειρο εξακολουθείτε να έχετε για το μέλλον; Υπάρχει κάτι που θα θέλατε ακόμη να δημιουργήσετε, να μοιραστείτε ή να μεταδώσετε στις επόμενες γενιές;
Εξακολουθώ συνέχεια να κάνω όνειρα και σχέδια , παρόλο που γνωρίζω ότι το μέλλον μου δεν είναι και τόσο μεγάλο για μένα. Στο άμεσο μέλλον σχεδιάζω την καταγραφή σε βιβλίο της ιστορίας της Πειραματικής Σκηνής Καλαμάτας, ένα από τα δημιουργήματά μου που με κάνει περήφανη.
Αν η ζωή σας ήταν μια παράσταση κουκλοθέατρου, ποιον τίτλο θα της δίνατε και ποιο θα ήταν το μήνυμα που θα θέλατε να μείνει στον θεατή όταν πέσει η αυλαία;
τίτλος: «Ένα χαρούμενο ταξίδι»
Μήνυμα: «Δεν υπάρχει πρόβλημα χωρίς λύση»
Λέττα Πετρουλάκη
Γεννήθηκε στην Καλαμάτα και σπούδασε Γαλλική και Ελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Yπηρέτησε ως εκπαιδευτικός στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Πήρε μαθήματα ζωγραφικής, αγιογραφίας, ψηφιδωτού, κοσμήματος και κεραμικής και παρακολούθησε πολλά θεατρικά σεμινάρια. Ίδρυσε πριν 37 χρόνια την Πειραματική Σκηνή Καλαμάτας, ένα δραστήριο πολιτιστικό φορέα που στόχο έχει τη θεατρική παιδεία παιδιών και εφήβων, στον οποίο είναι υπεύθυνη οργάνωσης πολιτιστικών δράσεων, όλα αυτά τα χρόνια. Τα τελευταία 26 χρόνια είναι κουκλοπαίκτρια. και κουκλοποιός και είναι υπεύθυνη διοργάνωσης και σχεδιασμού του Διεθνούς Φεστιβάλ Κουκλοθέατρου Καλαμάτας. Έχει κατασκευάσει πολλά θεατρικά κοστούμια, έχει διασκευάσει θεατρικά κείμενα για κουκλοθέατρο και έχει γράψει ένα βιβλίο με 12 παραμύθια. Είναι παντρεμένη με τον φιλόλογο και μικροναυπηγό Τάκη Σοφικίτη και έχει 3 γιους και 3 εγγόνια.