Στάθης Γιαννακόπουλος: Η σιωπή της εικόνας, η μοναξιά και το νέο του έργο “Vidi Serpentem”

Σε έναν κόσμο όπου η εικόνα συχνά υπερισχύει του λόγου, ο δημιουργός που ακολουθεί επιλέγει να αφηγείται μέσα από τον ρυθμό, τη σιωπή και τη συνέπεια της ματιάς του. Μιλώντας για τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου και την ανάγκη για αυθεντική έκφραση, δεν διστάζει να αναμετρηθεί με προσωπικές δυσκολίες, στηρίζοντας την πορεία του με επιμονή και προσωπικό κόστος. Με αφετηρία τη δουλειά του στον χώρο της κινηματογράφησης και βλέμμα στραμμένο στο επόμενο έργο του, «Vidi Serpentem», ανοίγει έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τη δημιουργία, την έκθεση και το θάρρος να συνεχίζεις.
Ένας Μεσσήνιος δημιουργός , με μια ξεχωριστή ματιά,  “ανοίγει”  την καρδιά του , σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στη  Afize Seferi Gjikondi, για την farenews. Πρόκειται για τον σκηνοθέτη, σεναριογράφο και κινηματογραφιστή με έδρα την Καλαμάτα, Στάθη Γιαννακόπουλο.
Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια δραστηριοποιείται στον χώρο της οπτικοακουστικής δημιουργίας, με έργα που κινούνται ανάμεσα στο κινηματογραφικό και το πειραματικό, με έμφαση στην εικόνα, τον ρυθμό και την ατμόσφαιρα.
Η δουλειά του έχει παρουσιαστεί και διακριθεί σε διεθνή φεστιβάλ, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την ταινία The Silent Synthetic Symphony: A Human–AI Collaboration, η οποία έχει καταγράψει πολλαπλές βραβεύσεις και συμμετοχές παγκοσμίως. Παράλληλα, αναπτύσσει projects που εξερευνούν τη σχέση ανθρώπου, φύσης, και σύγχρονης πραγματικότητας.
Σκηνοθετικά, εστιάζει στη μεταφορά συναισθήματος μέσα από την εικόνα, τον ρυθμό και τον ήχο, συχνά με περιορισμένη χρήση διαλόγου, επιδιώκοντας μια πιο άμεση και υποσυνείδητη σύνδεση με τον θεατή. Παράλληλα, δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον χώρο της παραγωγής βίντεο, συνεργαζόμενος με καλλιτέχνες, φορείς και επιχειρήσεις.
Ακολουθεί η συνέντευξη:
Πώς ξεκίνησε η πορεία σας στη σκηνοθεσία;
Η σκηνοθεσία ήρθε φυσικά. Πριν περίπου δεκαπέντε χρόνια έπιασα για πρώτη φορά κάμερα και κατάλαβα τη δύναμη που έχει η εικόνα να μεταφέρει συναίσθημα. Τα πρώτα χρόνια επικεντρώθηκα στο να μάθω να χειρίζομαι τον εξοπλισμό και να κάνω μοντάζ. Στη συνέχεια προέκυψε η ανάγκη να μην καταγράφω απλώς, αλλά να διαμορφώνω σκηνές. Τα τελευταία χρόνια αυτή η ανάγκη έχει γίνει πιο έντονη και πιο συνειδητή.
Τι σας τράβηξε αρχικά στον κινηματογράφο;
Αυτό που με τράβηξε ήταν η δυνατότητα του κινηματογράφου να μεταφέρει συναίσθημα χωρίς να βασίζεται μόνο στα λόγια. Μια εικόνα, ο ρυθμός, η σιωπή ακόμα, μπορούν να πουν περισσότερα από έναν διάλογο.
 Πώς θα περιγράφατε το προσωπικό σας σκηνοθετικό ύφος;
Δουλεύω περισσότερο με εικόνες παρά με λόγια. Με ενδιαφέρει ο ρυθμός, η ατμόσφαιρα και το υποσυνείδητο του θεατή. Προτιμώ να νιώσει κάτι, παρά να του το πω ξεκάθαρα.
Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στη δουλειά σας;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να κρατήσω καθαρό το όραμα μέσα σε μια διαδικασία που έχει συνεχείς συμβιβασμούς. Το γύρισμα είναι μία διαδικασία απαιτητική, οπού συνεργάζονται πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι, και η δουλειά μου είναι να δίνω κατεύθυνση και να κρατάω το αποτέλεσμα συνεπές.
Τι σας ενέπνευσε για τη συγκεκριμένη δουλειά;
Με ενέπνευσε η εσωτερική σιωπή που βιώνουν πολλοί άνθρωποι σήμερα παρά την “οφθαλμαπάτη” της κοινωνικοποίησης. Αυτή η αίσθηση ότι ενώ υπάρχει συνεχής επικοινωνία και πληροφορία, κάτι ουσιαστικό λείπει.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θέλετε να περάσετε στο κοινό;
Δεν προσπαθώ να δώσω ένα ξεκάθαρο μήνυμα, αλλά να ανοίξω έναν προβληματισμό γύρω από τη μοναξιά και πως τη βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος. Αν ο θεατής αναγνωρίσει κάτι από τον εαυτό του, τότε η ταινία έχει λειτουργήσει.
Υπήρξε κάποια σκηνή που σας δυσκόλεψε ιδιαίτερα;
Η πιο απαιτητική σκηνή ήταν αυτή με τον πρωταγωνιστή, Δημήτρη Αναστασόπουλο, να χορεύει στο νερό. Ήταν βαθύ το σημείο, είχαμε ελάχιστο χρόνο λόγω του φωτός στο ξημέρωμα, και έπρεπε όλα να γίνουν πολύ συγκεκριμένα. Τελικά πήγαμε δύο φορές για να το πετύχουμε όπως θέλαμε.
Πόσο κοντά είναι το τελικό αποτέλεσμα στο αρχικό σας όραμα;
Είναι πολύ κοντά στο αρχικό μου όραμα, αλλά μέσα από τη διαδικασία εξελίχθηκε και ίσως πήρε και μεγαλύτερη αξία. Κάποια πράγματα προσαρμόστηκαν λόγω συνθηκών, αλλά ο βασικός πυρήνας και το συναίσθημα που ήθελα να περάσω παρέμειναν ίδιοι.
Πώς επιλέγετε τους συνεργάτες σας;
Η επιλογή συνεργατών ξεκινά από το αν υπάρχει κοινό όραμα και αντίληψη. Είναι σημαντικό να ταυτιζόμαστε στο τι θέλουμε να πετύχουμε. Από εκεί και πέρα, πέρα από την καλλιτεχνική αξία, δίνω μεγάλη σημασία και στην επαγγελματική συμπεριφορά. Ο συνδυασμός των δύο είναι αυτός που δημιουργεί ένα υγιές και αποδοτικό περιβάλλον, και αυτό προσπαθώ να χτίζω σε κάθε δουλειά.
 Τι ρόλο παίζει ο αυτοσχεδιασμός στη διαδικασία σας; 
Προτιμώ τον σχεδιασμό από τον αυτοσχεδιασμό. Δουλεύω πολύ οργανωμένα και αυτό μου δίνει τον απόλυτο έλεγχο στο τελικό αποτέλεσμα. Ωστόσο, όταν προκύψει κάτι στο γύρισμα, είμαι ανοιχτός να το διαχειριστώ μαζί με την ομάδα, αν μπορεί να βελτιώσει τη σκηνή.
Πώς διαχειρίζεστε τις διαφωνίες μέσα στο γύρισμα, πρόβες;
Οι διαφωνίες είναι μέρος της διαδικασίας. Υπάρχουν γιατί όλοι φέρνουν τη δική τους οπτική και για αυτό είναι εκεί. Αυτό που κάνω είναι να ακούω την ομάδα και να αξιολογώ τι εξυπηρετεί καλύτερα τη σκηνή και το συνολικό όραμα. Στο τέλος, η ευθύνη της απόφασης είναι δική μου.
Από πού αντλείτε έμπνευση;
Η έμπνευση έρχεται από την καθημερινότητα και από προσωπικά βιώματα. Από εμπειρίες που αφήνουν κάτι μέσα σου και σε οδηγούν να τις εκφράσεις οπτικά, χωρίς να τις εξηγείς απαραίτητα.
Πώς εξελίσσεται μια ιδέα από το χαρτί μέχρι την οθόνη, σκηνή;
Η εξέλιξη μιας ιδέας είναι μια μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη. Ξεκινά από το να ξεκαθαρίσεις τι θέλεις να πεις και πώς. Στη συνέχεια αναλύεις τις απαιτήσεις της παραγωγής, το budget, τα τεχνικά μέσα, τους ανθρώπους που θα χρειαστούν. Από εκεί αρχίζει η οργάνωση της ομάδας και η προετοιμασία με τους συνεργάτες και τους ηθοποιούς. Όσο πιο ξεκάθαρη είναι αυτή η διαδικασία, τόσο πιο κοντά φτάνεις στο αποτέλεσμα που έχεις στο μυαλό σου.
Πόσο σημαντική είναι η εικόνα σε σχέση με το σενάριο για εσάς;
Ξεκινάω πάντα από το σενάριο, αλλά είναι και τα δύο εξίσου σημαντικά, με διαφορετικό ρόλο. Ένα αδύναμο σενάριο δύσκολα σώζεται, όσο καλή κι αν είναι η εικόνα. Από την άλλη, ένα δυνατό σενάριο έχει πάντα κάτι να πει, ακόμη κι αν δεν αποδοθεί τέλεια οπτικά. Το καλό αποτέλεσμα όμως έρχεται όταν τα δύο λειτουργούν μαζί. Και φυσικά μεγάλη βαρύτητα δίνω και στον ήχο, οπού έχω στο πλάι μου δύο ταλαντούχους μουσικούς παραγωγούς, τον Nix Kumaneko και τον Zag.
 
Πώς βλέπετε την κατάσταση του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου;
Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σαφή βήματα προόδου στον ελληνικό κινηματογράφο, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε διεθνή παρουσία. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν περιορισμοί, κυρίως σε χρηματοδότηση και υποδομές.
Τι ρόλο παίζει η τέχνη σήμερα στην κοινωνία;
Η τέχνη σήμερα λειτουργεί ως τρόπος έκφρασης και κατανόησης της πραγματικότητας. Σε έναν κόσμο με συνεχόμενη πληροφορία, δίνει χώρο για ουσιαστική επαφή με συναισθήματα και σκέψεις που συχνά παραμερίζονται. Δεν αλλάζει απαραίτητα την κοινωνία άμεσα, αλλά επηρεάζει τον τρόπο που τη βλέπουμε.
Πιστεύετε ότι το κοινό έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια;
Το κοινό έχει εκτεθεί σε τεράστιο όγκο περιεχομένου, κάτι που το έχει κάνει πιο απαιτητικό αλλά και πιο ανυπόμονο. Δεν εντυπωσιάζεται εύκολα, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζει πιο γρήγορα τι αξίζει. Αυτό ανεβάζει τον πήχη για όλους
Ποια είναι η πιο δυνατή επαγγελματική σας ανάμνηση;
Μία από τις πιο δυνατές επαγγελματικές στιγμές για μένα ήταν η προβολή που κάναμε στο Εργατικό Κέντρο Καλαμάτας. Ήρθαν φίλοι, γνωστοί αλλά και άνθρωποι που δεν γνώριζα, και είδαν το έργο όλοι μαζί στον ίδιο χώρο. Αυτή η άμεση επαφή με το κοινό και η αίσθηση ότι η δουλειά σου φτάνει σε ανθρώπους της πόλης σου, είναι κάτι που μένει.
Υπήρξε στιγμή που σκεφτήκατε να τα παρατήσετε;
Όχι. Υπάρχουν δυσκολίες, αλλά δεν το είδα ποτέ ως κάτι που μπορώ να αφήσω. Είναι κάτι που επιλέγω να κάνω, ανεξάρτητα από τις συνθήκες.
Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο σκηνοθέτη;
Να μη φοβάται να δημιουργεί και να εκθέτει τη δουλειά του. Η πρόοδος έρχεται μέσα από το να δοκιμάζεις και να βελτιώνεσαι. Όχι μέσα από το να περιμένεις την “τέλεια στιγμή”.
Τι σας φοβίζει και τι σας ενθουσιάζει σε κάθε νέο project;
Ο φόβος είναι να μη λειτουργήσει όπως το φαντάζομαι. Ο ενθουσιασμός είναι ότι μπορώ να το χτίσω από την αρχή.
Υπάρχει κάτι που δεν θα επιτρέπατε ποτέ να “πειραχτεί” σε μια δουλειά σας, ακόμα κι αν εμπορικά θα βοηθούσε;
Οτιδήποτε επηρεάζει το νόημα και την ειλικρίνεια του έργου δεν είναι διαπραγματεύσιμο. Οι εμπορικές ανάγκες μπορούν να προσαρμοστούν, αλλά όχι ο πυρήνας.
Έχετε συμβιβαστεί ποτέ καλλιτεχνικά και το μετανιώσατε;
Στα δικά μου projects δεν συμβιβάζομαι σε τίποτα που μπορεί να αλλοιώσει την κεντρική ιδέα. Παρ’ όλα αυτά, σε συνεργασίες έχει υπάρξει στιγμή όπου το αποτέλεσμα απομακρύνθηκε από την αρχική πρόθεση. Είναι μέρος της διαδικασίας, αλλά σίγουρα είναι εμπειρίες που σε κάνουν πιο προσεκτικό στις επόμενες επιλογές σου.
Τι σας εκνευρίζει περισσότερο στη βιομηχανία του χώρου σας;
Με προβληματίζει η έλλειψη χρηματοδότησης, γιατί περιορίζει το εύρος και την εξέλιξη των παραγωγών. Πολλές φορές υπάρχουν ιδέες και άνθρωποι, αλλά δεν υπάρχουν τα μέσα για να υλοποιηθούν όπως πρέπει.
Πώς στηρίξατε οικονομικά την αρχή της καλλιτεχνικής σας διαδρομής;
Στην αρχή στήριξα την πορεία μου κυρίως με προσωπικά έξοδα, μέσα από δουλειές που έκανα για τρίτους στον χώρο της κινηματογράφησης. Παράλληλα, υπήρχαν και άνθρωποι που πίστεψαν στο όραμα και συμμετείχαν χωρίς άμεσο οικονομικό όφελος. Αυτός ο συνδυασμός ήταν καθοριστικός για να προχωρήσω.
Υπάρχει κάποιο επόμενο έργο στα σχέδια σας;
Ναι, το επόμενο έργο είναι το “Vidi Serpentem” , ένα πειραματικό φιλμ με πρωταγωνίστρια τη Μαίρα Ζέρβα, το οποίο έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται στο στάδιο της διανομής σε φεστιβάλ. Εξετάζει τη σύγκρουση του φόβου με την επιθυμία. Παράλληλα, στις 9 Μαΐου θα παρουσιαστούν σε live installation τα trailers τόσο του “The Silent Synthetic Symphony” όσο και του “Vidi Serpentem” στο TEDx Ndua, στο Ωδείο Αθηνών. Είναι ιδιαίτερη η τιμή που μου έκαναν οι διοργανωτές, και το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, να είμαι ανάμεσα στους σκηνοθέτες που συμμετέχουν στο event
Afize Seferi Gjikondi