Από το χρηματοδοτικό κενό των 2,5 δισ. ευρώ και το ενεργειακό κόστος μέχρι τον νέο εκλογικό νόμο, την αποκέντρωση και την ενίσχυση των τοπικών κοινοτήτων – Αναλυτικές παρεμβάσεις από τα αυτοδιοικητικά στελέχη της ΕΛΑΣ Γιώργο Ιωακειμίδη, Απόστολο Καλογιάννη, Τίνα Καφατσάκη και Κώστα Ζαχαριάδη. Αιχμηρός ο χαιρετισμός του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα για τη στάση της ΚΕΔΕ απέναντι στην κυβέρνηση.

FARENEWS.GR: ΠΟΛΙΤΙΚΗ / ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Του Λεωνίδα Λιάππα

Με αντικείμενο τις μεγάλες θεσμικές, οικονομικές και λειτουργικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα η εκδήλωση-συζήτηση αυτοδιοικητικών στελεχών που πρόσκεινται στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.), με θέμα «Το Παρόν και το Μέλλον της Αυτοδιοίκησης».

Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στο ξενοδοχείο Rex, με αφορμή τη διεξαγωγή του συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας στην πόλη, και αποτέλεσε μια ευκαιρία να καταγραφούν διαφορετικές πλευρές του ίδιου προβλήματος: οι Δήμοι καλούνται να διαχειριστούν όλο και περισσότερες ανάγκες, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις σε χρηματοδότηση, προσωπικό, υποδομές και αναπτυξιακά εργαλεία.

Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Γιώργος Ιωακειμίδης, πρώην δήμαρχος Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη και υπεύθυνος Αυτοδιοίκησης της ΕΛ.Α.Σ., ο Απόστολος Καλογιάννης, πρώην δήμαρχος Λαρισαίων και αναπληρωτής τομεάρχης Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η Τίνα Καφατσάκη, δήμαρχος Ζωγράφου και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ, καθώς και ο Κώστας Ζαχαριάδης, επίσης μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ.

Χαιρετισμό απηύθυνε ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ενώ στη συζήτηση υπήρξε και παρέμβαση της περιφερειακής συμβούλου Ντίνας Νικολάκου.

Οι τοποθετήσεις δεν περιορίστηκαν στη γενική διαπίστωση ότι οι Δήμοι αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Περιλάμβαναν συγκεκριμένες προτάσεις για τη χρηματοδότηση, την κατανομή των πόρων, την αλλαγή του εκλογικού συστήματος, την αναβάθμιση των τοπικών κοινοτήτων, τη διαχείριση του νερού, την ενεργειακή πολιτική και τη σχέση της Αυτοδιοίκησης με την κεντρική διοίκηση.

Γιώργος Ιωακειμίδης: Πενταετές χρηματοδοτικό σχέδιο 13,5 δισ. ευρώ και αλλαγή του δημαρχοκεντρικού μοντέλου

Ο Γιώργος Ιωακειμίδης έθεσε ως βασικό ζήτημα την ανάγκη να αλλάξει συνολικά ο τρόπος λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τόσο σε θεσμικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.

Στην τοποθέτησή του υποστήριξε ότι το σημερινό μοντέλο έχει απομακρύνει τους πολίτες από τη συμμετοχή στα κοινά και έχει ενισχύσει τον συγκεντρωτισμό, περιορίζοντας τον ρόλο των τοπικών κοινοτήτων και των δημοτικών διαμερισμάτων.

Άσκησε κριτική στις αλλαγές που, όπως ανέφερε, έχουν συντελεστεί μετά τον «Καλλικράτη» και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν πλέον οι Δήμοι. Επισήμανε ότι οι τοπικές δομές που μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στην υπερσυγκέντρωση εξουσιών έχουν αποδυναμωθεί, ενώ η λειτουργία του Δήμου εξαρτάται όλο και περισσότερο από τον δήμαρχο και τον κεντρικό μηχανισμό διοίκησης.

Κατά τον ίδιο, η Αυτοδιοίκηση πρέπει να αποκτήσει ξανά επαφή με την κοινωνία, μέσα από θεσμούς συμμετοχής, διαφάνειας, δημοψηφίσματα και διαδικασίες που θα επιτρέπουν στους πολίτες να έχουν πραγματικό λόγο στις αποφάσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο δημογραφικό, συνδέοντάς το με την ανάγκη αναζωογόνησης των χωριών και των τοπικών κοινοτήτων. Όπως υποστήριξε, χωρίς ζωντανές κοινότητες και ενεργή συμμετοχή των κατοίκων, η περιφέρεια θα συνεχίσει να χάνει πληθυσμό και παραγωγικές δυνάμεις.

Το χρηματοδοτικό σχέδιο της ΕΛ.Α.Σ.

Το σημαντικότερο μέρος της παρέμβασής του αφορούσε την οικονομική κατάσταση των Δήμων και την πρόταση για ένα σταθερό χρηματοδοτικό πλαίσιο πενταετίας.

Επικαλέστηκε τη μελέτη της ΚΕΔΕ για τα οικονομικά των Δήμων, η οποία, όπως ανέφερε, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται επιπλέον 2,5 δισ. ευρώ ετησίως για να καλυφθούν οι πραγματικές ανάγκες λειτουργίας τους.

Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, παρουσίασε την πρόταση της ΕΛ.Α.Σ. για τη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού προγράμματος που θα εξασφαλίζει στους Δήμους προβλέψιμους και συγκεκριμένους πόρους για ολόκληρη την πενταετή δημοτική θητεία.

Το βασικό επιχείρημά του ήταν ότι ένας δήμαρχος πρέπει να γνωρίζει από την πρώτη ημέρα της θητείας του με ποια χρηματοδοτικά μέσα θα μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει το πρόγραμμά του, χωρίς να εξαρτάται από την εκάστοτε απόφαση του υπουργείου ή από την προθυμία της Περιφέρειας να χρηματοδοτήσει κάποιο έργο.

Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε συγκεκριμένες πηγές χρηματοδότησης:

• Την απόδοση στους Δήμους του συνόλου του τέλους ανθεκτικότητας, το οποίο υπολόγισε σε περίπου 520-582 εκατ. ευρώ.
• Την αύξηση του ποσοστού του Πράσινου Ταμείου που κατευθύνεται στους Δήμους από 3% σε 6%, με εκτιμώμενη απόδοση περίπου 158 εκατ. ευρώ ετησίως.
• Την ανακατανομή των πόρων του ΕΣΠΑ που αφορούν την Αυτοδιοίκηση, με πρόταση το 25% να διαχειρίζεται η Περιφέρεια και το 15% να κατευθύνεται απευθείας στους Δήμους.
• Τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού προγράμματος τύπου «Φιλόδημος», με δημόσια χρηματοδότηση και μόχλευση πρόσθετων πόρων.

Σύμφωνα με την παρουσίασή του, ο συνολικός σχεδιασμός θα μπορούσε να διαμορφώσει ένα χρηματοδοτικό πλαίσιο περίπου 13,5 δισ. ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας, δηλαδή περίπου 2,6 δισ. ευρώ ετησίως για τους Δήμους.

Ο Ιωακειμίδης υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη πρόταση έχει στόχο να περιορίσει την εξάρτηση των δημοτικών αρχών από την κεντρική διοίκηση και να τους επιτρέψει να σχεδιάζουν τις παρεμβάσεις τους με μεγαλύτερη αυτονομία.

Κριτική στον νέο εκλογικό και διοικητικό σχεδιασμό

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν γίνει στη λειτουργία των Δήμων, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό σύστημα έχει ενισχύσει τον δημαρχοκεντρικό χαρακτήρα και έχει περιορίσει τη δυνατότητα συμμετοχής των πολιτών.

Έκανε ειδική αναφορά στην αποδυνάμωση των κοινοτήτων και των δημοτικών διαμερισμάτων, επισημαίνοντας ότι μετά τις θεσμικές αλλαγές έχουν περιοριστεί οι δυνατότητές τους να παρεμβαίνουν και να διεκδικούν λύσεις για τα τοπικά προβλήματα.

Η θέση του ήταν ότι απαιτείται ένα νέο μοντέλο Αυτοδιοίκησης, με ισχυρότερες δομές σε επίπεδο γειτονιάς και κοινότητας, περισσότερη διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών.

Απόστολος Καλογιάννης: Αλλαγή του εκλογικού νόμου, ισχυρές κοινότητες και προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του νερού

Ο πρώην δήμαρχος Λαρισαίων Απόστολος Καλογιάννης ανέπτυξε μια εκτενή παρέμβαση με επίκεντρο τη θεσμική επαναθεμελίωση της Αυτοδιοίκησης.

Ξεκίνησε περιγράφοντας την κατάσταση που βιώνουν σήμερα οι Δήμοι, σημειώνοντας ότι η εικόνα που συναντά σε όλη τη χώρα είναι αυτή μιας Αυτοδιοίκησης που κάνει βήματα προς τα πίσω. Όπως ανέφερε, οι δήμαρχοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της επαφής με τον πολίτη και καλούνται να δώσουν απαντήσεις ακόμη και για ζητήματα που δεν ανήκουν στις αρμοδιότητές τους.

Κατά την άποψή του, η σημερινή κατάσταση χαρακτηρίζεται από υποχρηματοδότηση, έλλειψη προσωπικού, μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους, αλλά και αφαίρεση αρμοδιοτήτων που παραδοσιακά ασκούσαν οι Δήμοι.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την κατάργηση δημοτικών νομικών προσώπων, υποστηρίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο αποδυναμώθηκαν δομές πολιτισμού και κοινωνικής συμμετοχής, οι οποίες έδιναν τη δυνατότητα σε συλλόγους και πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στη ζωή της πόλης.

Η πρόταση για τον εκλογικό νόμο

Μεγάλο μέρος της ομιλίας του αφιέρωσε στον νέο εκλογικό νόμο για την Αυτοδιοίκηση.

Ο Καλογιάννης άσκησε κριτική στην κατεύθυνση του νέου συστήματος, εκτιμώντας ότι ενισχύει την κομματικοκρατία και περιορίζει τη δυνατότητα δημιουργίας ευρύτερων αυτοδιοικητικών συνεργασιών.

Απέναντι σε αυτή την προσέγγιση παρουσίασε την πρόταση για εκλογή δημάρχου με το σύστημα του 50% συν μία ψήφο και δυνατότητα δεύτερης Κυριακής, σε συνδυασμό με αναλογικότερη εκπροσώπηση των παρατάξεων στα δημοτικά συμβούλια και κατάργηση του ορίου του 3%.

Διευκρίνισε ότι η κατάργηση του 3% δεν σημαίνει πως οποιοσδήποτε συνδυασμός θα αποκτά αυτομάτως εκπροσώπηση, καθώς θα εξακολουθεί να υπάρχει εκλογικό μέτρο. Έφερε ως παράδειγμα τη Λάρισα, όπου ανέφερε ότι το αντίστοιχο ποσοστό είναι περίπου 2%.

Υποστήριξε ότι η δεύτερη Κυριακή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα, καθώς μπορεί να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για προγραμματικές συγκλίσεις και συνεργασίες μεταξύ διαφορετικών αυτοδιοικητικών δυνάμεων.

Αντίθετα, εκτίμησε ότι ένα εκλογικό σύστημα που δυσκολεύει την κατανόηση και τη συμμετοχή των πολιτών ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αποχή.

Ξεχωριστή κάλπη και πραγματικές αρμοδιότητες για τις κοινότητες

Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του στις τοπικές κοινότητες και στα χωριά.

Ο πρώην δήμαρχος Λαρισαίων υποστήριξε ότι οι κοινότητες πρέπει να αποκτήσουν ανεξάρτητη φωνή και δυνατότητα να διεκδικούν την επίλυση των προβλημάτων τους, χωρίς να εξαρτώνται από τον εκάστοτε δήμαρχο.

Πρότεινε να εξεταστεί η εκλογή των εκπροσώπων των κοινοτήτων με ξεχωριστή κάλπη, ώστε να μπορούν να διαμορφώνουν αυτόνομη παρουσία και να μην αποτελούν απλώς μέρος του ψηφοδελτίου του δημάρχου.

Παράλληλα, μίλησε για την ανάγκη εξασφάλισης δεσμευμένων οικονομικών πόρων για τις κοινότητες, με χρηματοδότηση που θα ξεπερνά τα σημερινά περιορισμένα ποσά. Ανέφερε μάλιστα ως πρόταση να προβλέπεται συγκεκριμένο ποσοστό, το οποίο προσδιόρισε ενδεικτικά στο 30%, για την υποχρεωτική ένταξη αποφάσεων των κοινοτήτων στον δημοτικό προϋπολογισμό.

Στόχος, όπως εξήγησε, είναι οι αποφάσεις των τοπικών συμβουλίων να μην καταλήγουν σε υπηρεσιακά έγγραφα και υπομνήματα που μένουν χωρίς συνέχεια, αλλά να αποκτούν πραγματική δυνατότητα υλοποίησης.

Το νερό, οι ΔΕΥΑ και οι ενεργειακές κοινότητες

Ο Καλογιάννης στάθηκε ιδιαίτερα και στο ζήτημα της διαχείρισης του νερού, χαρακτηρίζοντάς το κοινωνικό αγαθό που πρέπει να παραμείνει υπό δημόσιο και αυτοδιοικητικό έλεγχο.

Αναφέρθηκε στις δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, υποστηρίζοντας ότι έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των υποδομών και στην αντιμετώπιση περιβαλλοντικών υποχρεώσεων της χώρας, μεταξύ άλλων με την κατασκευή βιολογικών καθαρισμών.

Εξέφρασε την ανησυχία του για την προοπτική ιδιωτικοποίησης ή απορρόφησης δημοτικών επιχειρήσεων από άλλους φορείς, φέρνοντας ως παράδειγμα τις εξελίξεις στη Θεσσαλία μετά τις καταστροφές του Daniel και τη δημιουργία του Οργανισμού Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας.

Ως πρόβλημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση ανέφερε τις μεγάλες απώλειες νερού από τα παλαιά δίκτυα. Επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι απώλειες σε ορισμένα δίκτυα ξεπερνούν το 50% και υποστήριξε ότι έπρεπε να έχει δοθεί προτεραιότητα στην αντικατάσταση των αγωγών μέσω χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια παρέμβαση θα περιόριζε τη σπατάλη ενός πολύτιμου κοινωνικού πόρου, θα βελτίωνε τη λειτουργία των δικτύων και θα δημιουργούσε προϋποθέσεις για χαμηλότερο κόστος ύδρευσης.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην απώλεια δυνατοτήτων που είχαν δημιουργήσει οι ενεργειακές κοινότητες. Περιέγραψε την προσπάθεια που είχε γίνει στον Δήμο Λαρισαίων για τη δημιουργία ενεργειακής κοινότητας, με στόχο την ενίσχυση περίπου 5.000 ευάλωτων οικογενειών που υποστηρίζονταν από τις κοινωνικές υπηρεσίες και το κοινωνικό παντοπωλείο.

Το σχέδιο, όπως ανέφερε, προέβλεπε την παροχή περίπου 3.000-4.000 κιλοβατωρών ετησίως σε αυτές τις οικογένειες, ώστε να μειωθεί η ενεργειακή τους επιβάρυνση. Ωστόσο, υποστήριξε ότι η αλλαγή του πλαισίου από το Net Metering στο Net Billing και οι σχετικές εξελίξεις δεν επέτρεψαν την ολοκλήρωση του σχεδιασμού.

Κλείνοντας, συνέδεσε την κατάσταση της Αυτοδιοίκησης με την ερήμωση της υπαίθρου. Αναφέρθηκε σε χωριά του Δήμου Λαρισαίων όπου, όπως είπε, έκλεισαν σχολεία, ενώ οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης σε γιατρούς, τραπεζικές υπηρεσίες και βασικές υποδομές. Κατά τον ίδιο, η εγκατάλειψη της υπαίθρου δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέεται με την απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής για την περιφέρεια.

Τίνα Καφατσάκη: 35.000 κενές θέσεις στους Δήμους και σοβαρά ελλείμματα σε λειτουργία και υποδομές

Η δήμαρχος Ζωγράφου Τίνα Καφατσάκη παρουσίασε μια αναλυτική εικόνα των οικονομικών και λειτουργικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι, χρησιμοποιώντας τόσο πανελλαδικά στοιχεία όσο και συγκεκριμένα δεδομένα από τον Δήμο Ζωγράφου.

Ξεκίνησε επισημαίνοντας ότι το συνέδριο της ΚΕΔΕ θα έπρεπε να αποτελεί χώρο ουσιαστικής συζήτησης μεταξύ των αιρετών, όπου δήμαρχοι και δημοτικοί σύμβουλοι θα έχουν τον χρόνο να παρουσιάσουν τα προβλήματά τους και να συναποφασίσουν για την επόμενη ημέρα της Αυτοδιοίκησης.

Αντίθετα, άσκησε κριτική στη δομή του συνεδρίου, σημειώνοντας ότι σημαντικό μέρος του χρόνου καταλαμβάνουν οι τοποθετήσεις κυβερνητικών στελεχών, γενικών γραμματέων, υφυπουργών και υπουργών, ενώ περιορίζεται ο χρόνος των ίδιων των συνέδρων.

Όπως ανέφερε, οι υποσχέσεις και οι δημόσιες εμφανίσεις δεν αλλάζουν την πραγματικότητα που βιώνουν οι Δήμοι, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ιδιαίτερα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον.

Το οικονομικό κενό και η μείωση των μεταβιβάσεων

Η Καφατσάκη επικαλέστηκε στοιχεία της μελέτης για τα οικονομικά της Αυτοδιοίκησης, σύμφωνα με τα οποία το έλλειμμα για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των Δήμων ανέρχεται σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027, επισημαίνοντας ότι οι συνολικές μεταβιβάσεις από το κράτος προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, μειώνονται από περίπου 6,5 δισ. ευρώ σε 5,9 δισ. ευρώ.

Συνέδεσε την οικονομική πίεση με την αύξηση του ενεργειακού κόστους και του πληθωρισμού, επικαλούμενη προβλέψεις για αύξηση του ενεργειακού κόστους περίπου κατά 20% και πληθωρισμό 5,6%.

Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα που έθεσε ήταν η έλλειψη προσωπικού. Όπως ανέφερε, οι συνταξιοδοτήσεις παλαιότερων υπαλλήλων δεν αναπληρώνονται με τον αναγκαίο ρυθμό και οι Δήμοι δεν έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε προσλήψεις με βάση τις πραγματικές τους ανάγκες.

Επικαλέστηκε εκτίμηση για περίπου 35.000 κενές θέσεις μόνιμου προσωπικού σε ολόκληρη την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τονίζοντας ότι η έλλειψη εργαζομένων επηρεάζει άμεσα την καθαριότητα, τη συντήρηση, τις τεχνικές υπηρεσίες και τη λειτουργία των κοινωνικών δομών.

Το παράδειγμα του Δήμου Ζωγράφου: Προϋπολογισμός 58 εκατ. και έλλειμμα λειτουργίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν τα στοιχεία που παρουσίασε για τον Δήμο Ζωγράφου, προκειμένου να αποτυπώσει με συγκεκριμένους αριθμούς την οικονομική ασφυξία που αντιμετωπίζει μια δημοτική αρχή.

Όπως ανέφερε, ο προϋπολογισμός του Δήμου για το 2026 ανέρχεται σε περίπου 58 εκατ. ευρώ.

Οι κρατικές μεταβιβάσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι, οι πόροι για την Πολιτική Προστασία και οι χρηματοδοτήσεις για σχολικά κτίρια και έργα, ανέρχονται σε περίπου 11,689 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο 20% του συνολικού προϋπολογισμού.

Την ίδια στιγμή, το μισθολογικό κόστος ανέρχεται σε περίπου 18,75 εκατ. ευρώ, ενώ τα συνολικά λειτουργικά έξοδα, μαζί με τη θέρμανση και τη συντήρηση, φτάνουν τα 21,245 εκατ. ευρώ.

Με βάση τα στοιχεία που παρουσίασε, προκύπτει σημαντική απόσταση ανάμεσα στους διαθέσιμους κρατικούς πόρους και στις βασικές ανάγκες λειτουργίας του Δήμου.

Ειδική αναφορά έκανε και στα σχολεία. Για τις λειτουργικές ανάγκες, την καθαριότητα και τη συντήρηση των σχολικών μονάδων, όπως ανέφερε, ο Δήμος λαμβάνει περίπου 870.000 ευρώ, ενώ οι πραγματικές δαπάνες φτάνουν περίπου τα 1,644 εκατ. ευρώ. Το έλλειμμα, σύμφωνα με την παρουσίασή της, ανέρχεται σε περίπου 773.000 ευρώ.

Το παράδειγμα αυτό το χρησιμοποίησε για να αναδείξει ότι η υποχρηματοδότηση δεν αποτελεί μια αφηρημένη οικονομική συζήτηση, αλλά επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια των μαθητών, τη συντήρηση των σχολείων και τη δυνατότητα των Δήμων να ανταποκρίνονται στις καθημερινές ανάγκες.

Σχολεία, δρόμοι και δημοτικά τέλη

Η δήμαρχος Ζωγράφου αναφέρθηκε στις δυσκολίες συντήρησης των σχολικών κτιρίων, σημειώνοντας ότι οι Δήμοι καλούνται να εφαρμόσουν μελέτες πυρασφάλειας, να προχωρήσουν σε αναγκαίες παρεμβάσεις και να καλύψουν υποχρεώσεις χωρίς να διαθέτουν ειδική χρηματοδότηση.

Έθεσε επίσης το ζήτημα των ζημιών που προκαλούνται στους δρόμους από τις εργασίες εταιρειών οπτικών ινών και άλλων παρόχων. Όπως ανέφερε, οι Δήμοι συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με φθορές που δεν αποκαθίστανται επαρκώς από τους εργολάβους, ενώ οι ίδιοι δεν έχουν τους πόρους για να αναλάβουν τις αποκαταστάσεις.

Σημείωσε ότι η κατάσταση έχει οδηγήσει ακόμη και σε δικαστικές διαμάχες, με αρκετούς δημάρχους να αντιμετωπίζουν σχετικές υποθέσεις.

Στο ζήτημα των δημοτικών τελών, περιέγραψε το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι δημοτικές αρχές: από τη μία πλευρά οι αυξημένες λειτουργικές ανάγκες και από την άλλη οι πολίτες που ήδη δοκιμάζονται από την ακρίβεια και τις δυσκολίες επιβίωσης.

Όπως ανέφερε, η προτροπή για αύξηση των δημοτικών τελών δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική απάντηση, όταν οι δημότες δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.

Τα 200 εκατ. για την οδοποιία και το ενεργειακό κόστος

Η Καφατσάκη σχολίασε και τις εξαγγελίες της κυβέρνησης για χρηματοδότηση έργων οδοποιίας ύψους 200 εκατ. ευρώ.

Έθεσε ερωτήματα σχετικά με το πώς θα κατανεμηθούν τα χρήματα, ποιες ανάγκες θα καλύψουν και αν θα κατευθυνθούν στην αγροτική οδοποιία ή στην αποκατάσταση δρόμων μέσα στις πόλεις, οι οποίοι έχουν υποστεί φθορές από έργα δικτύων και παρεμβάσεις εταιρειών.

Υποστήριξε ότι, με βάση το πραγματικό κόστος των έργων στους Δήμους, το συγκεκριμένο ποσό δεν επαρκεί για να καλύψει το εύρος των αναγκών.

Για το ενεργειακό κόστος αναφέρθηκε στη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα τιμολόγια που επιβαρύνουν τους Δήμους και σε εκείνα που ισχύουν για μεγάλες βιομηχανικές μονάδες.

Μετέφερε μάλιστα την απάντηση που, όπως είπε, δόθηκε σε συνάντηση με τη ΔΕΗ, όταν τέθηκε το ερώτημα γιατί οι Δήμοι πληρώνουν ακριβότερο ρεύμα: η αιτιολόγηση ήταν ότι οι δημοτικές υπηρεσίες διαθέτουν πολλά διαφορετικά ρολόγια.

Η ίδια χαρακτήρισε ανεπαρκείς τις απαντήσεις που δόθηκαν και υποστήριξε ότι οι εξαγγελίες που έγιναν δεν λύνουν τα ουσιαστικά προβλήματα.

Ως βασικές διεκδικήσεις έθεσε την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των 2,5 δισ. ευρώ, τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη δημιουργία νέου αναπτυξιακού προγράμματος για έργα που αφορούν την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των πόλεων.

Κώστας Ζαχαριάδης: Κριτική στην κυβερνητική πολιτική και αίτημα για πραγματική αποκέντρωση

Ο Κώστας Ζαχαριάδης επικέντρωσε την παρέμβασή του στην πολιτική διάσταση της συζήτησης για την Αυτοδιοίκηση, στη σχέση της με την κεντρική εξουσία και στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός διαφορετικού μοντέλου διοίκησης.

Χαρακτήρισε σημαντική την παρουσία των αυτοδιοικητικών στελεχών στην Καλαμάτα και υποστήριξε ότι η συζήτηση πρέπει να αποτελέσει αφετηρία για τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου θέσεων για την επόμενη ημέρα της Αυτοδιοίκησης.

Άσκησε κριτική στην κυβερνητική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι το μοντέλο του «επιτελικού κράτους» οδηγεί σε συγκέντρωση αρμοδιοτήτων και αποφάσεων στο κέντρο, περιορίζοντας την αυτονομία των Δήμων και των Περιφερειών.

Απέναντι σε αυτό το μοντέλο, παρουσίασε ως βασική κατεύθυνση την αποκέντρωση με αρμοδιότητες, πόρους και πραγματική εξουσία.

Τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και η απουσία αναπτυξιακών εργαλείων

Ο Ζαχαριάδης έθεσε το ερώτημα γιατί, παρά τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους των προηγούμενων ετών, ελάχιστα χρήματα κατευθύνθηκαν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι σήμερα απουσιάζει ένα σταθερό και ολοκληρωμένο χρηματοδοτικό εργαλείο για τους Δήμους, αντίστοιχο με το πρόγραμμα «Φιλόδημος», το οποίο στη συνέχεια συνδέθηκε με το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης».

Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, η απουσία ενός τέτοιου εργαλείου στερεί από τις δημοτικές αρχές τη δυνατότητα να σχεδιάζουν μεσοπρόθεσμα τις αναγκαίες παρεμβάσεις τους.

Αναφέρθηκε επίσης στην απουσία ολοκληρωμένων προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας, κοινωνικής πρόνοιας και κοινωνικής στήριξης, τα οποία, όπως σημείωσε, αποτελούν βασικά εργαλεία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Η ενέργεια, το τέλος ανθεκτικότητας και ο τουρισμός

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ενεργειακό κόστος, υποστηρίζοντας ότι οι Δήμοι επιβαρύνονται με τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πολλαπλάσιες από εκείνες που πληρώνουν οι μεγάλες βιομηχανικές μονάδες.

Χαρακτήρισε δύσκολο να γίνει αποδεκτό οι δημοτικές υπηρεσίες να πληρώνουν έως και τέσσερις φορές ακριβότερα το ρεύμα, ενώ την ίδια στιγμή οι Δήμοι καλούνται να διατηρούν σε λειτουργία σχολεία, αντλιοστάσια, δημοτικό φωτισμό και κρίσιμες υποδομές.

Έθεσε ακόμη το ζήτημα του τέλους ανθεκτικότητας και των εσόδων που συνδέονται με την τουριστική δραστηριότητα. Υποστήριξε ότι οι Δήμοι που επιβαρύνονται από την αυξημένη τουριστική κίνηση πρέπει να έχουν μεγαλύτερο μερίδιο από τους σχετικούς πόρους, καθώς είναι εκείνοι που καλούνται να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες στην καθαριότητα, στις υποδομές και στη λειτουργία των πόλεων.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την Αθήνα, όπου η αύξηση των ξενοδοχειακών μονάδων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες διαχείρισης απορριμμάτων και προστασίας του δημόσιου χώρου.

Μάλιστα, έθεσε την ανάγκη να υπάρξουν σαφέστεροι κανόνες για τη διαχείριση των απορριμμάτων από τις ξενοδοχειακές μονάδες, ώστε να μην επιβαρύνονται οι γειτονιές και οι δημοτικές υπηρεσίες.

Η κριτική στη στάση των αυτοδιοικητικών

Ο Ζαχαριάδης άσκησε επίσης κριτική στη στάση ορισμένων αυτοδιοικητικών στελεχών, τα οποία, όπως είπε, εμφανίζονται δημόσια να ασκούν έντονη κριτική στην κυβέρνηση, αλλά στη συνέχεια ψηφίζουν κοινές αποφάσεις χωρίς ουσιαστική αποτύπωση των διαφωνιών τους.

Υποστήριξε ότι χρειάζεται συνέπεια ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις και στις αποφάσεις που λαμβάνονται στα συλλογικά όργανα της ΚΕΔΕ.

Όπως τόνισε, δεν αρκεί να διατυπώνονται αιχμηρές θέσεις στα μικρόφωνα, όταν στη συνέχεια δεν υπάρχει αντίστοιχη στάση στις ψηφοφορίες και στις τελικές αποφάσεις.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η παρουσία των προοδευτικών αυτοδιοικητικών δυνάμεων δεν αποσκοπεί, όπως είπε, σε μια απλή κομματική καταγραφή, αλλά στη διαμόρφωση ενός διακριτού χώρου με συγκεκριμένες θέσεις και προτάσεις για την Αυτοδιοίκηση.

Χάρης Δούκας: «Η ΚΕΔΕ πρέπει να διεκδικήσει και όχι να συμβιβάζεται»

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο χαιρετισμός του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα, ο οποίος άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο η πλειοψηφία της ΚΕΔΕ διαχειρίζεται τις διεκδικήσεις απέναντι στην κυβέρνηση.

Ο δήμαρχος Αθηναίων υποστήριξε ότι παρατηρείται συχνά ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο: λίγες εβδομάδες πριν από το συνέδριο ή κατά τη διάρκειά του, διατυπώνονται έντονες διαμαρτυρίες και ασκείται κριτική, αλλά στο τέλος, προκειμένου να διατηρηθεί η εικόνα της ενότητας, οι αποφάσεις ψηφίζονται ομόφωνα.

Όπως είπε, στα τελικά ψηφίσματα δεν αποτυπώνεται με σαφήνεια η κριτική προς την κυβέρνηση για την υποχρηματοδότηση, την απαξίωση και την αποδυνάμωση της Αυτοδιοίκησης.

Αναφέρθηκε μάλιστα και στην προηγούμενη κινητοποίηση των δημάρχων προς τη Βουλή, σημειώνοντας ότι, κατά την άποψή του, η διεκδίκηση έχασε τη δυναμική της, όταν η κινητοποίηση κατέληξε σε φωτογραφίες με κυβερνητικούς υπουργούς.

Ο Δούκας υποστήριξε ότι η σημερινή συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η Αυτοδιοίκηση πρέπει να διεκδικήσει συγκεκριμένες λύσεις πριν από την επόμενη εκλογική περίοδο. Όπως σημείωσε, αν δεν υπάρξουν αποτελέσματα τώρα, οι πιθανότητες να επιτευχθούν ουσιαστικές αλλαγές αργότερα θα είναι ακόμη μικρότερες.

Το χρηματοδοτικό κενό των 2,5 δισ. ευρώ

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε το χρηματοδοτικό έλλειμμα των Δήμων.

Επικαλέστηκε τα στοιχεία που, όπως ανέφερε, έχει παρουσιάσει η ίδια η ΚΕΔΕ, σύμφωνα με τα οποία οι Δήμοι χρειάζονται περίπου 5,5 δισ. ευρώ για να καλύψουν τις απολύτως αναγκαίες λειτουργικές τους δαπάνες, ενώ λαμβάνουν περίπου 3 δισ. ευρώ.

Η διαφορά, σύμφωνα με την αναφορά του, ανέρχεται στα 2,5 δισ. ευρώ και αποτελεί το βασικό χρηματοδοτικό αίτημα που πρέπει να διεκδικήσει η Αυτοδιοίκηση.

Παράλληλα, ζήτησε να υπάρξει ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα για τα σχολεία και τις κοινωνικές υπηρεσίες, ώστε οι Δήμοι να μπορούν να ανταποκριθούν σε ανάγκες που δεν καλύπτονται από τους σημερινούς πόρους.

Το ενεργειακό κόστος και η σύγκριση με τη βιομηχανία

Ο δήμαρχος Αθηναίων έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι μεγάλες βιομηχανικές μονάδες πληρώνουν περίπου 6 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ οι Δήμοι επιβαρύνονται με τιμές που φτάνουν περίπου τα 24 λεπτά.

Χρησιμοποίησε τη συγκεκριμένη σύγκριση για να ασκήσει κριτική στην κυβερνητική στάση, επισημαίνοντας ότι, ενώ έχουν δοθεί λύσεις για τη βιομηχανία, δεν έχει υπάρξει αντίστοιχη δέσμευση για τις δημοτικές υπηρεσίες.

Αναφέρθηκε ακόμη στις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, υποστηρίζοντας ότι, παρά την αναμενόμενη παρουσία του στο συνέδριο, δεν παρουσιάστηκε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που να αντιμετωπίζει τα μεγάλα προβλήματα των Δήμων.

Κατά τον ίδιο, οι ανακοινώσεις για επιμέρους διευθετήσεις, για την επιστροφή μέρους του τέλους ταφής απορριμμάτων και για μικρές αυξήσεις χρηματοδότησης δεν απαντούν στο συνολικό πρόβλημα.

Η ευθύνη ενημέρωσης των πολιτών

Ο Χάρης Δούκας επέμεινε ιδιαίτερα και στην ανάγκη οι αιρετοί να ενημερώνουν τους δημότες για όσα πραγματικά συμβαίνουν στα συνέδρια και στα συλλογικά όργανα της Αυτοδιοίκησης.

Όπως είπε, οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για τις κομματικές ταυτότητες των δημάρχων, αλλά για το αν θα φτιαχτούν τα σχολεία, οι δρόμοι, οι παιδικές χαρές και οι κοινωνικές υπηρεσίες.

Ζήτησε από τους αυτοδιοικητικούς να εξηγήσουν ποιοι διεκδίκησαν, ποιοι συγκρούστηκαν και ποιοι επέλεξαν να συμβιβαστούν.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι Δήμοι που έρχονται σε σύγκρουση με την κυβέρνηση ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με πιέσεις, όπως περικοπές προγραμμάτων και χρηματοδοτήσεων. Αναγνώρισε ότι η διεκδικητική στάση έχει κόστος, αλλά τόνισε ότι η συλλογική προσπάθεια πρέπει να βρίσκεται πάνω από την εξασφάλιση μεμονωμένων ανταλλαγμάτων για κάθε Δήμο.

Το μήνυμά του ήταν σαφές: η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται ενότητα, αλλά μια ενότητα που θα στηρίζεται σε πραγματικές διεκδικήσεις και όχι σε ομόφωνες αποφάσεις που δεν αποτυπώνουν τα προβλήματα.

Κοινός παρονομαστής: Περισσότεροι πόροι, πραγματική αποκέντρωση και ισχυρότεροι Δήμοι

Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες και τις επιμέρους προσεγγίσεις των ομιλητών, η εκδήλωση ανέδειξε ορισμένα κοινά ζητήματα που βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της συζήτησης για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η οικονομική ενίσχυση των Δήμων, η κάλυψη του λειτουργικού ελλείμματος, η αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, η ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών, η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών και η δημιουργία σταθερών αναπτυξιακών εργαλείων αποτέλεσαν βασικά σημεία των παρεμβάσεων.

Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη να υπάρξει ουσιαστική αποκέντρωση, με αρμοδιότητες που θα συνοδεύονται από τους αντίστοιχους πόρους και όχι απλώς μεταφορά ευθυνών από το κεντρικό κράτος προς τους Δήμους.

Σημαντική θέση στη συζήτηση είχαν ακόμη η ενίσχυση των τοπικών κοινοτήτων, η συμμετοχή των πολιτών, η προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του νερού και η δυνατότητα των Δήμων να σχεδιάζουν πολιτικές για την ενέργεια, την κοινωνική πρόνοια και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η εκδήλωση στην Καλαμάτα, παράλληλα με το συνέδριο της ΚΕΔΕ, έδωσε έτσι ένα σαφές πολιτικό και αυτοδιοικητικό στίγμα: το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα χρειάζονται οι Δήμοι, αλλά και ποιον ρόλο θα έχουν στο μοντέλο διακυβέρνησης της χώρας.

Το ζητούμενο που αναδείχθηκε από τις τοποθετήσεις είναι μια Αυτοδιοίκηση με οικονομική δυνατότητα, θεσμική αυτονομία, ισχυρές τοπικές δομές και πραγματική δυνατότητα να παρεμβαίνει στην καθημερινότητα των πολιτών.