Το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας απέστειλε επίσημο αίτημα προς την Υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, ζητώντας την άμεση εξασφάλιση χρηματοδότησης και τη δημοπράτηση του έργου οριστικής αποκατάστασης και επανάχρησης του χαρακτηρισμένου μνημείου, βάσει των ήδη εγκεκριμένων μελετών.
FARENEWS.GR: ΜΕΣΣΗΝΙΑ / ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΑΘΗΝΑ / ΜΕΣΣΗΝΙΑ. Την άμεση χρηματοδότηση, δημοπράτηση και έναρξη των εργασιών για την οριστική αποκατάσταση και επανάχρηση του ιστορικού Δημοτικού Σχολείου Κάτω Αμπελοκήπων ζητά με επίσημη επιστολή του προς την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη, το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας.
Ένα μνημείο συνδεδεμένο με την Εθνική Αντίσταση
Το Δημοτικό Σχολείο Κάτω Αμπελοκήπων έχει χαρακτηριστεί επισήμως ως μνημείο από το 2018 (ΦΕΚ 159/ΑΑΠ/31.07.2018) σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3028/2002. Η απόφαση αυτή βασίστηκε στην ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνική του σημασία, καθώς αποτελεί ζωντανό τεκμήριο της τοπικής ιστορίας και σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της Νότιας Μεσσηνίας.
Η θεσμική και ιστορική αναγνώριση του χώρου ενισχύθηκε περαιτέρω το 2024. Με την υπ’ αριθμ. 55/2024 ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πύλου–Νέστορος, το κτήριο καθιερώθηκε ως επίσημος ιστορικός τόπος εορτασμού της 9ης Μαΐου —ημέρας λήξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τιμής της Εθνικής Αντίστασης— καθώς κατά τη διάρκεια της Κατοχής λειτούργησε ως Αρχηγείο Εθνικής Αντίστασης Νότιας Μεσσηνίας.
Ολοκληρωμένες μελέτες και δημόσια επένδυση 62.000 ευρώ
Όπως επισημαίνει το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη συμβάλει ουσιαστικά στα πρώτα στάδια προστασίας και ωρίμανσης του έργου, επενδύοντας συνολικά περίπου 62.000 ευρώ:
-
Το 2025: Εγκρίθηκε και διατέθηκε πίστωση 20.000 ευρώ για επείγουσες εργασίες άρσης ετοιμορροπίας, προκειμένου να προστατευθεί προσωρινά το κτήριο από άμεσους κινδύνους κατάρρευσης.
-
Μελέτες Αποκατάστασης: Παράλληλα, με κονδύλιο ύψους 42.000 ευρώ, εκπονήθηκαν και ολοκληρώθηκαν οι πλήρεις μελέτες αποκατάστασης και επανάχρησης του μνημείου.
Τον Νοέμβριο του 2025, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων (45η Συνεδρίαση) γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ των μελετών, οι οποίες εγκρίθηκαν και τυπικά στις 13 Ιανουαρίου 2026 από την αρμόδια Γενική Διεύθυνση του ΥΠΠΟ. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το κτήριο προβλέπεται να επαναχρησιμοποιηθεί ως «Παρατηρητήριο Πολιτιστικής Κληρονομιάς και εστία Πολιτιστικών εκδηλώσεων και Επιμορφωτικών δράσεων».
Σύνδεση με το πρώτο «Αστροχώρι» της Ελλάδας
Η αποκατάσταση του μνημείου αποκτά διευρυμένη αναπτυξιακή και πολιτισμική προοπτική, καθώς εντάσσεται στην επίσημη πρόταση που έχει υποβληθεί στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και στον Δήμο Πύλου–Νέστορος για τη δημιουργία του πρώτου «Αστροχωριού» στην Ελλάδα στους Κάτω Αμπελοκήπους.
Η πρόταση αυτή, που συνδιαμορφώθηκε από το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας, τον Αστρονομικό Όμιλο Καλαμάτας και το Κέντρο Μελέτης Λαογραφίας Καλλιθέας Μεσσηνίας, προβλέπει την ένταξη του σχολείου στο τοπικό δίκτυο πόρων. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, ο χώρος θα λειτουργήσει ως κομβικό σημείο σύνδεσης της ιστορικής μνήμης με την επιστήμη, την εκπαίδευση και τον θεματικό τουρισμό.
«Ο χρόνος πιέζει – Να περάσουμε από τις μελέτες στην υλοποίηση»
Στην επιστολή του προς την κ. Μενδώνη, το Ινστιτούτο τονίζει ότι τα προσωρινά μέτρα άρσης ετοιμορροπίας δεν συνιστούν οριστική σωτηρία του κτηρίου. Ζητά την άμεση ανάληψη πρωτοβουλιών για:
-
Την εξασφάλιση της αναγκαίας χρηματοδότησης μέσω κατάλληλου χρηματοδοτικού εργαλείου του ΥΠΠΟ ή άλλης εθνικής/συγχρηματοδοτούμενης πηγής.
-
Εναλλακτικά ή συμπληρωματικά, τη σύναψη Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του Δήμου Πύλου–Νέστορος.
-
Την άμεση διοικητική κατεύθυνση για τη δημοπράτηση και έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών.
«Κάθε νέα καθυστέρηση επιβαρύνει την κατάσταση του μνημείου, αυξάνει το κόστος της παρέμβασης και ενισχύει τον κίνδυνο μη αναστρέψιμων φθορών», επισημαίνει ο εκπρόσωπος του Ινστιτούτου, Δημοσθένης Κορδός, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι το Υπουργείο Πολιτισμού θα ολοκληρώσει με επιτυχία την προσπάθεια που ξεκίνησε.
Ακολουθεί η επιστολή:
ΠΡΟΣ:
Την Υπουργό Πολιτισμού
κ. Λίνα Μενδώνη
ΘΕΜΑ: Άμεση χρηματοδότηση και δημοπράτηση της οριστικής αποκατάστασης του Δημοτικού Σχολείου Κάτω Αμπελοκήπων Μεσσηνίας – χαρακτηρισμένος ως μνημείο (ΦΕΚ 159/ΑΑΠ/31.07.2018)
Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Το Δημοτικό Σχολείο Κάτω Αμπελοκήπων, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1γ του ν. 3028/2002, με το ΦΕΚ 159/ΑΑΠ/31.07.2018, λόγω «της ιδιαίτερης ιστορικής και κοινωνικής σημασίας του, καθώς είναι συνδεδεμένο με την ιστορία του τόπου και αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους», αποτελεί σημαντικό τεκμήριο της ιστορικής μνήμης της Νότιας Μεσσηνίας και συνδέεται άμεσα με την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και της τοπικής κοινωνίας (Συνημμένο 4).
Η ιδιαίτερη ιστορική του σημασία έχει τύχει ευρύτερης θεσμικής αναγνώρισης. Με την υπ’ αριθ. 55/2024 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πύλου–Νέστορος, η οποία ελήφθη κατά τη συνεδρίαση της 30.04.2024, ο χώρος καθιερώθηκε ως επίσημος ιστορικός τόπος εορτασμού της 9ης Μαΐου, ημέρας λήξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τιμής της Εθνικής Αντίστασης (Συνημμένο 3).
Παράλληλα, η ανάγκη προστασίας και αποκατάστασης του μνημείου έχει αναδειχθεί και μέσω του κοινοβουλευτικού ελέγχου, με σχετικές κοινοβουλευτικές ερωτήσεις προς το Υπουργείο Πολιτισμού.
Το μνημείο εξακολουθεί να χρήζει οριστικής αποκατάστασης. Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη άμεσης παρέμβασης και, το 2025, ενέκρινε πίστωση ύψους 20.000 € για την εκτέλεση επειγουσών εργασιών άρσης ετοιμορροπίας, οι οποίες ολοκληρώθηκαν και αποτέλεσαν αναγκαίο μέτρο προσωρινού χαρακτήρα για την άμεση προστασία του κτηρίου και την αντιμετώπιση των κινδύνων που αυτό αντιμετώπιζε (Συνημμένο 2).
Επιπλέον, με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού ύψους 42.000 €, ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες μελέτες αποκατάστασης και επανάχρησης του μνημείου. Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, κατά την 45η Συνεδρίασή του στις 27.11.2025, γνωμοδότησε ομόφωνα και, με την από 13.01.2026 απόφαση της αρμόδιας Γενικής Διεύθυνσης (Συνημμένο 1), οι μελέτες εγκρίθηκαν για την αποκατάσταση και επανάχρηση του μνημείου ως «Παρατηρητηρίου Πολιτιστικής Κληρονομιάς και εστίας Πολιτιστικών εκδηλώσεων και Επιμορφωτικών δράσεων».
Παράλληλα, η αποκατάσταση και επανάχρηση του Δημοτικού Σχολείου Κάτω Αμπελοκήπων αποκτά πρόσθετη αναπτυξιακή και πολιτιστική σημασία στο πλαίσιο της πρόσφατης πρότασης του Ινστιτούτου Πολιτισμού Μεσσηνίας, η οποία έχει υποβληθεί επίσημα στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και στον Δήμο Πύλου–Νέστορος, για τη δημιουργία του πρώτου «Αστροχωριού» στην Ελλάδα, στους Κάτω Αμπελοκήπους. Η πρόταση υποβάλλεται σε συνεργασία με τον Αστρονομικό Όμιλο Καλαμάτας και το Κέντρο Μελέτης Λαογραφίας Καλλιθέας Μεσσηνίας.
Στο πλαίσιο της πρότασης αυτής, το Δημοτικό Σχολείο Κάτω Αμπελοκήπων προβλέπεται να διασυνδεθεί με το ευρύτερο δίκτυο φυσικών και πολιτιστικών πόρων της περιοχής και να αποτελέσει, μετά την αποκατάστασή του, σημαντικό κόμβο της προτεινόμενης πολιτιστικής, εκπαιδευτικής και αναπτυξιακής δραστηριότητας. Η προοπτική αυτή ενισχύει περαιτέρω τη σημασία της αποκατάστασης του μνημείου, δημιουργώντας έναν ουσιαστικό σύνδεσμο μεταξύ της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, της επιστήμης, της εκπαίδευσης και του θεματικού τουρισμού.
Κατά συνέπεια, με τη μέχρι σήμερα έμπρακτη συνδρομή του Υπουργείου Πολιτισμού, έχουν ολοκληρωθεί τα αναγκαία στάδια μελέτης και θεσμικής έγκρισης, ενώ έχουν ολοκληρωθεί και οι απαιτούμενες εργασίες άμεσης προστασίας του μνημείου, με συνολική δημόσια επένδυση ύψους περίπου 62.000 €.
Οι εργασίες άρσης ετοιμορροπίας αποτέλεσαν αναγκαίο μέτρο προσωρινού χαρακτήρα και δεν συνιστούν οριστική αποκατάσταση. Η υλοποίηση του ήδη εγκεκριμένου έργου παραμένει, επομένως, αναγκαία και επείγουσα.
Πλέον δεν πρόκειται για ένα έργο που απαιτεί περαιτέρω σχεδιασμό ή ωρίμανση. Πρόκειται για ένα ώριμο και εγκεκριμένο έργο διάσωσης ενός χαρακτηρισμένου μνημείου, για το οποίο έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες μελέτες και έχουν ληφθεί οι αναγκαίες εγκρίσεις.
Για τον λόγο αυτό, ζητούμε την άμεση προσωπική σας παρέμβαση, προκειμένου:
Να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση για την υλοποίηση του εγκεκριμένου έργου, μέσω κατάλληλου χρηματοδοτικού εργαλείου του Υπουργείου Πολιτισμού ή άλλης διαθέσιμης εθνικής ή συγχρηματοδοτούμενης πηγής.
Εναλλακτικά ή συμπληρωματικά, να εξεταστεί η χρηματοδότηση μέσω Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του Δήμου Πύλου–Νέστορος, με αντικείμενο την υλοποίηση του έργου οριστικής αποκατάστασης και επανάχρησης του μνημείου.
Να δοθεί η αναγκαία διοικητική κατεύθυνση και να κινηθούν άμεσα οι απαιτούμενες διαδικασίες για την ένταξη, χρηματοδότηση, δημοπράτηση και έναρξη του έργου οριστικής αποκατάστασης.
Η διάσωση του Δημοτικού Σχολείου Κάτω Αμπελοκήπων δεν αφορά μόνο ένα κτήριο. Αφορά ένα χαρακτηρισμένο μνημείο, έναν επίσημα αναγνωρισμένο ιστορικό τόπο και ένα σημαντικό τεκμήριο της ιστορίας, της Εθνικής Αντίστασης και της συλλογικής μνήμης της Μεσσηνίας.
Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη προστασίας του μνημείου, έχει χρηματοδοτήσει την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών και έχει συμβάλει στην άμεση αντιμετώπιση των κινδύνων για το κτήριο. Σήμερα απομένει το κρίσιμο επόμενο βήμα: η εξασφάλιση της χρηματοδότησης και η υλοποίηση της οριστικής αποκατάστασης.
Ζητούμε, επομένως, την άμεση παρέμβασή σας, ώστε η μέχρι σήμερα δημόσια επένδυση και η σημαντική προσπάθεια των αρμόδιων υπηρεσιών να μην μείνουν χωρίς συνέχεια και το ήδη ώριμο και εγκεκριμένο έργο να περάσει από τη μελέτη στην υλοποίηση.
Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Κάθε περαιτέρω καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο επιδείνωσης της κατάστασης του μνημείου και, κατ’ επέκταση, το κόστος και τη δυσκολία της αποκατάστασής του. Η οριστική διάσωσή του πρέπει να προχωρήσει πριν η φθορά καταστεί μη αναστρέψιμη.
Για τη διευκόλυνση της εξέτασης του αιτήματος, επισυνάπτονται τα βασικά διοικητικά και θεσμικά έγγραφα που τεκμηριώνουν τον χαρακτηρισμό του κτηρίου, την ανάγκη προστασίας του, την ολοκλήρωση και έγκριση των μελετών, καθώς και τη μέχρι σήμερα έμπρακτη συνδρομή του Υπουργείου Πολιτισμού.
