Το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ανέδειξε την πραγματική οικονομική ασφυξία των Δήμων. Χρηματοδοτικό κενό 2,36 δισ. ευρώ, χιλιάδες ελλείψεις προσωπικού, σχολεία που χρειάζονται παρεμβάσεις και υποδομές που περιμένουν. Δεν αρκούν οι έκτακτες ενισχύσεις και οι κυβερνητικές εξαγγελίες. Η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται πόρους, προσωπικό και πραγματική αυτοτέλεια.
Του Λεωνίδα Λιάππα
Δεν θα ήθελα να αντιμετωπίσω το συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας στην Καλαμάτα ως μία ακόμη πολιτική διοργάνωση που ολοκληρώθηκε με ομιλίες, χειροκροτήματα, ψηφίσματα και φωτογραφίες. Ούτε να σταθώ μόνο στις εξαγγελίες της κυβέρνησης ή στην αντιπαράθεση που σημειώθηκε κατά την τελευταία ημέρα των εργασιών.
Γιατί το πραγματικό διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο. Αφορά το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη δυνατότητα των Δήμων να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών και, τελικά, την ποιότητα της ίδιας μας της δημοκρατίας.
Έχοντας υπηρετήσει την Αυτοδιοίκηση από τη θέση του δημοτικού συμβούλου, γνωρίζω καλά ότι πίσω από κάθε δημοτική απόφαση υπάρχουν δυσκολίες που δεν αποτυπώνονται πάντα στις επίσημες ανακοινώσεις. Γνωρίζω τι σημαίνει να θέλεις να δώσεις λύση σε ένα πρόβλημα και να βρίσκεις μπροστά σου οικονομικούς περιορισμούς, έλλειψη προσωπικού, γραφειοκρατία και αρμοδιότητες που μεταφέρονται χωρίς τα απαραίτητα μέσα.
Γι’ αυτό και όσα ακούστηκαν στην Καλαμάτα δεν τα βλέπω ως μια συνηθισμένη συζήτηση μεταξύ κυβέρνησης και δημάρχων. Τα βλέπω ως μια ακόμη προειδοποίηση για την πορεία ενός θεσμού που κινδυνεύει να μετατραπεί σε διαχειριστή προβλημάτων, χωρίς πραγματική δυνατότητα να σχεδιάζει και να διαμορφώνει το μέλλον των τοπικών κοινωνιών.
Και εδώ η ευθύνη της κυβέρνησης είναι μεγάλη.
Δεν μπορεί να μιλά για ισχυρούς Δήμους, όταν τους αφήνει οικονομικά εξαρτημένους. Δεν μπορεί να ζητά αποκέντρωση, όταν συγκεντρώνει την εξουσία και τους πόρους στο κέντρο. Και δεν μπορεί να απαιτεί αποτελέσματα από την Αυτοδιοίκηση, χωρίς να της εξασφαλίζει τα εργαλεία για να τα πετύχει.
2,36 δισεκατομμύρια ευρώ: Η πραγματικότητα που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από τις εξαγγελίες
Ας ξεκινήσουμε από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο.
Σύμφωνα με τη μελέτη της ΚΕΔΕ, το πραγματικό ετήσιο λειτουργικό κόστος των Δήμων υπολογίζεται περίπου στα 5,4 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι ανέρχονται περίπου στα 3,04 δισεκατομμύρια. Η διαφορά φτάνει τα 2,36 δισεκατομμύρια ευρώ.
Δεν πρόκειται για έναν αριθμό που μπορεί να προσπεράσει κανείς εύκολα. Είναι η οικονομική απόσταση ανάμεσα σε όσα καλούνται να κάνουν οι Δήμοι και σε όσα πραγματικά μπορούν να χρηματοδοτήσουν.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής ευθύνης της κυβέρνησης.
Εδώ και χρόνια, το κράτος μεταφέρει αρμοδιότητες στην Αυτοδιοίκηση, αυξάνει τις απαιτήσεις, διευρύνει τις υποχρεώσεις και περιμένει από τους Δήμους να ανταποκριθούν. Όμως, όταν έρχεται η ώρα της χρηματοδότησης, αρχίζουν οι περιορισμοί, οι δημοσιονομικές αντοχές, οι προϋποθέσεις και οι παραπομπές στο μέλλον.
Αυτή δεν είναι αποκέντρωση. Είναι μεταφορά ευθυνών χωρίς αντίστοιχη μεταφορά δύναμης.
Δεν μπορεί το κράτος να αποσύρεται από την καθημερινή διαχείριση, να φορτώνει τους Δήμους με νέες υποχρεώσεις και στη συνέχεια να τους ζητά να απολογούνται στους δημότες επειδή δεν μπορούν να ανταποκριθούν.
Ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται ποιο υπουργείο έχει την αρμοδιότητα ή ποιος φορέας καθυστέρησε τη χρηματοδότηση. Βλέπει τον δρόμο μπροστά στο σπίτι του, το σχολείο του παιδιού του, την καθαριότητα της γειτονιάς του, την κατάσταση του δικτύου ύδρευσης. Και δικαιολογημένα απευθύνεται στον Δήμο.
Όμως, για να μπορεί ο Δήμος να δώσει απαντήσεις, πρέπει πρώτα να έχει τα μέσα.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαιτεί από τους Δήμους να λειτουργούν σαν να διαθέτουν απεριόριστους πόρους, όταν η ίδια η ΚΕΔΕ καταγράφει ένα χρηματοδοτικό κενό δισεκατομμυρίων.
Οι «6+2» εξαγγελίες: Χρήματα για σήμερα, αλλά ποιος σχεδιάζει το αύριο;
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στην Καλαμάτα έξι συν δύο πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των Δήμων.
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται 300 εκατομμύρια ευρώ για έργα ανακύκλωσης, 240 εκατομμύρια για ληξιπρόθεσμες ενεργειακές οφειλές, αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%, διπλασιασμός της επιχορήγησης για τη συντήρηση σχολικών κτιρίων, 50 εκατομμύρια ευρώ για μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας και προοπτική διάθεσης 200 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως για την εσωτερική οδοποιία.
Αναφέρθηκε επίσης σε πρόσθετη ρύθμιση ενεργειακών χρεών έως 60 εκατομμύρια ευρώ και στην έναρξη συζητήσεων για ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας για τους Δήμους.
Δεν θα ισχυριστώ ότι αυτές οι παρεμβάσεις είναι αδιάφορες. Κάθε χρηματοδότηση που φτάνει στους Δήμους και αξιοποιείται σωστά μπορεί να δώσει λύσεις. Όμως πρέπει να σταματήσουμε να παρουσιάζουμε κάθε έκτακτη ενίσχυση ως οριστική απάντηση στα προβλήματα της Αυτοδιοίκησης.
Τα 240 εκατομμύρια για τις ενεργειακές οφειλές είναι αναγκαία. Αλλά γιατί οι Δήμοι έφτασαν να συσσωρεύουν τέτοια χρέη; Και τι θα γίνει όταν οι λογαριασμοί συνεχίσουν να έρχονται και το ενεργειακό κόστος παραμείνει υψηλό;
Τα 300 εκατομμύρια για την ανακύκλωση είναι σημαντικά. Αλλά αρκούν για να δημιουργηθούν σύγχρονες υποδομές, να εξοπλιστούν οι Δήμοι, να προσληφθεί προσωπικό και να αλλάξει ουσιαστικά το μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων;
Τα 50 εκατομμύρια για τις μπαταρίες είναι μια θετική κατεύθυνση. Αλλά πότε θα αποκτήσουν οι Δήμοι τη δυνατότητα να καλύπτουν συστηματικά τις ενεργειακές ανάγκες σχολείων, δημοτικών κτιρίων, αντλιοστασίων και άλλων εγκαταστάσεων με δικά τους συστήματα παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας;
Και για τα 200 εκατομμύρια ετησίως στην εσωτερική οδοποιία, ο ίδιος ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η ενεργοποίηση του ειδικού τέλους συνδέεται με την ομαλοποίηση της αγοράς καυσίμων. Άρα μιλάμε για μια μελλοντική δυνατότητα και όχι για χρήματα που μπορούν ήδη να προγραμματίσουν οι Δήμοι.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η αναφορά στο ειδικό τιμολόγιο ρεύματος. Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν ήταν ακόμη έτοιμος να το ανακοινώσει και ότι θα ξεκινούσαν οι σχετικές συζητήσεις με τη ΔΕΗ.
Αυτή είναι ακριβώς η διαφορά ανάμεσα σε μια ανακοίνωση και σε μια ολοκληρωμένη πολιτική απόφαση.
Η Αυτοδιοίκηση δεν χρειάζεται να ακούει συνεχώς τι θα εξεταστεί, τι θα συζητηθεί και τι θα εφαρμοστεί όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες. Χρειάζεται δεσμεύσεις με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και σαφείς κανόνες.
Και κάτι ακόμη: η κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλείται διαρκώς τις περιορισμένες δημοσιονομικές δυνατότητες, όταν από τους Δήμους απαιτεί να καλύπτουν όλο και περισσότερες ανάγκες. Οι οικονομικές δυσκολίες δεν εξαφανίζονται επειδή τις μεταφέρουμε από τον κρατικό στον δημοτικό προϋπολογισμό.
Οι ΚΑΠ δεν είναι χάρη της κυβέρνησης προς τους δημάρχους
Ένα από τα σημαντικότερα αιτήματα της ΚΕΔΕ είναι η ουσιαστική αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, με στόχο την κάλυψη του πραγματικού λειτουργικού κόστους των Δήμων.
Το ψήφισμα θέτει ως βασική διεκδίκηση τη σταδιακή απόδοση του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού μέσα σε πέντε χρόνια, ενώ ζητά νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα και σταθερό μηχανισμό χρηματοδότησης.
Εδώ δεν χωρούν υπεκφυγές.
Οι ΚΑΠ δεν είναι κυβερνητική γενναιοδωρία. Δεν είναι ένα ποσό που η εκάστοτε κυβέρνηση προσφέρει όταν υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο ή όταν θέλει να δείξει ότι στηρίζει τους δημάρχους.
Είναι θεσμική χρηματοδότηση που πρέπει να ανταποκρίνεται στις αρμοδιότητες και στις υποχρεώσεις της Αυτοδιοίκησης.
Η κυβέρνηση επικαλείται την αύξηση της χρηματοδότησης από το 2019 μέχρι σήμερα. Όμως δεν αρκεί να συγκρίνουμε δύο αριθμούς. Πρέπει να συγκρίνουμε και τις υποχρεώσεις, το κόστος ενέργειας, τα καύσιμα, τις μισθολογικές δαπάνες, τις ανάγκες συντήρησης, τις τιμές των υλικών και το κόστος των υπηρεσιών.
Δεν γίνεται να αυξάνονται οι υποχρεώσεις των Δήμων, να αυξάνεται το κόστος λειτουργίας τους και να παρουσιάζεται η ονομαστική αύξηση των χρηματοδοτήσεων ως επαρκής απάντηση.
Αν η κυβέρνηση πιστεύει πραγματικά στην ισχυρή Αυτοδιοίκηση, ας το αποδείξει στον προϋπολογισμό του 2027. Εκεί δεν χωρούν επικοινωνιακές διατυπώσεις. Εκεί θα φανεί αν οι Δήμοι αποτελούν προτεραιότητα ή αν θα συνεχίσουν να περιμένουν την επόμενη έκτακτη ενίσχυση.
Χωρίς προσωπικό δεν υπάρχει αποκέντρωση – Υπάρχει μόνο μεταφορά προβλημάτων
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι η υποστελέχωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, οι Δήμοι αντιμετωπίζουν περίπου 35.000 κενές θέσεις προσωπικού. Αυτό σημαίνει ότι πολλές δημοτικές υπηρεσίες καλούνται να λειτουργήσουν με σημαντικές ελλείψεις, ενώ οι απαιτήσεις συνεχώς αυξάνονται.
Χρειάζονται μηχανικοί, διοικητικοί υπάλληλοι, οικονομολόγοι, εργαζόμενοι στην καθαριότητα, τεχνίτες, κοινωνικοί λειτουργοί και προσωπικό για την πολιτική προστασία.
Χρειάζονται άνθρωποι που θα μπορούν να προετοιμάζουν μελέτες, να διεκδικούν χρηματοδοτήσεις, να παρακολουθούν έργα και να εξασφαλίζουν ότι οι αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων γίνονται πράξη.
Δεν γίνεται να ζητάμε από έναν Δήμο να αξιοποιεί ευρωπαϊκά προγράμματα, να εκτελεί τεχνικά έργα, να διαχειρίζεται απορρίμματα, να συντηρεί σχολεία και να ενισχύει τις κοινωνικές του υπηρεσίες, όταν δεν διαθέτει το αναγκαίο προσωπικό.
Η ΚΕΔΕ ζητά τριετές πρόγραμμα μόνιμων προσλήψεων. Και σωστά το ζητά.
Όμως η κυβέρνηση πρέπει να αντιληφθεί ότι η στελέχωση των Δήμων δεν είναι μια δευτερεύουσα διοικητική λεπτομέρεια. Είναι προϋπόθεση λειτουργίας του ίδιου του κράτους.
Δεν μπορεί να μιλάμε για σύγχρονη Αυτοδιοίκηση χωρίς μηχανικούς στις τεχνικές υπηρεσίες, χωρίς επαρκές προσωπικό στις οικονομικές υπηρεσίες και χωρίς εργαζομένους στις κοινωνικές δομές.
Η αποκέντρωση χωρίς προσωπικό είναι μια κενή υπόσχεση.
Σχολεία, ενέργεια, νερό και απορρίμματα: Τα αυτονόητα που έγιναν μεγάλες διεκδικήσεις
Ανησυχητικό είναι ότι στο συνέδριο χρειάστηκε να τεθούν ξανά ως μεγάλες διεκδικήσεις ζητήματα που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητες υποχρεώσεις μιας σύγχρονης πολιτείας.
Η σχολική στέγη, για παράδειγμα, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα που θα λύνεται κάθε φορά με μια έκτακτη χρηματοδότηση. Τα σχολεία χρειάζονται διαρκή συντήρηση, αντισεισμική προστασία, ενεργειακή αναβάθμιση, ασφαλείς εγκαταστάσεις και σύγχρονους χώρους για μαθητές και εκπαιδευτικούς.
Ο διπλασιασμός της επιχορήγησης και το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» είναι θετικές παρεμβάσεις. Δεν πρέπει, όμως, να αποτελέσουν άλλοθι για να παραμείνει η σχολική στέγη εξαρτημένη από αποσπασματικά προγράμματα.
Το ίδιο ισχύει για την ενέργεια.
Οι Δήμοι πρέπει να αποκτήσουν πραγματική δυνατότητα ενεργειακής αυτονομίας. Φωτοβολταϊκά σε σχολεία και δημοτικά κτίρια, συστήματα αποθήκευσης, ενεργειακές κοινότητες και έξυπνη διαχείριση της κατανάλωσης μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις δαπάνες.
Αυτό δεν είναι πολυτέλεια ούτε μια ωραία περιβαλλοντική ιδέα. Είναι οικονομική αναγκαιότητα. Κάθε ευρώ που εξοικονομείται από την ενέργεια μπορεί να επιστρέψει στην κοινωνία μέσα από καλύτερες υπηρεσίες και περισσότερες παρεμβάσεις.
Στα απορρίμματα, η διεκδίκηση για κατάργηση του τέλους ταφής και επιστροφή των ποσών που έχουν καταβληθεί πρέπει να αντιμετωπιστεί σοβαρά. Δεν μπορεί να επιβαρύνονται οι Δήμοι με πρόσθετο κόστος, χωρίς να διαθέτουν τις απαραίτητες υποδομές και τα μέσα για να αλλάξουν το μοντέλο διαχείρισης.
Στο νερό, επίσης, η προστασία του δημόσιου χαρακτήρα του και η στήριξη των ΔΕΥΑ δεν μπορούν να εξαντλούνται σε πολιτικές διακηρύξεις. Χρειάζονται σύγχρονα δίκτυα, περιορισμός των απωλειών, επενδύσεις και σταθερή χρηματοδότηση.
Αυτά είναι τα ζητήματα που απασχολούν τον δημότη. Όχι οι πολιτικές αντιπαραθέσεις της ημέρας.
Η Μεσσηνία χρειάζεται έργα με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, όχι ανακοινώσεις χωρίς συνέχεια
Για εμάς στη Μεσσηνία, όσα συζητήθηκαν στην Καλαμάτα έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Το Μιναγιώτικο φράγμα, η άρδευση, η αγροτική οδοποιία, η ύδρευση, η αντιπλημμυρική προστασία και οι δημοτικές υποδομές δεν είναι απλώς τεχνικά έργα. Είναι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της περιοχής, για τη στήριξη της παραγωγής και για την παραμονή των ανθρώπων στην ύπαιθρο.
Η αναφορά στο Μιναγιώτικο φράγμα, με προϋπολογισμό 149,21 εκατομμυρίων ευρώ και σχεδιασμό που αφορά περίπου 35.000 στρέμματα, δημιουργεί προσδοκίες. Όμως η μεταφορά της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης σε εθνικούς πόρους καθιστά ακόμη πιο αναγκαία τη διασφάλιση της συνέχειας του έργου.
Δεν αρκεί να ανακοινώνεται ένα έργο. Πρέπει να γνωρίζουμε πότε θα ξεκινήσει, πότε θα ολοκληρωθεί και από πού θα εξασφαλιστεί κάθε ευρώ που απαιτείται.
Το ίδιο ισχύει και για την συντήρηση των σχολείων, την ενεργειακή αναβάθμιση των δημοτικών εγκαταστάσεων, την βελτίωση του οδικού δικτύου και την ενίσχυση των υπηρεσιών δεν μπορούν να περιμένουν επ’ αόριστον.
Οι τοπικές κοινωνίες δεν χρειάζονται άλλες γενικές διαβεβαιώσεις ότι η περιφέρεια βρίσκεται στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής. Χρειάζονται έργα που ολοκληρώνονται και υπηρεσίες που λειτουργούν.
Η Αυτοδιοίκηση έχει και η ίδια ευθύνες – Αλλά δεν μπορεί να γίνει αποδιοπομπαίος τράγος
Θα ήταν εύκολο να αποδώσουμε όλα τα προβλήματα αποκλειστικά στην κεντρική διοίκηση. Δεν θα ήταν, όμως, έντιμο.
Η Αυτοδιοίκηση έχει και η ίδια ευθύνες. Χρειάζεται καλύτερο σχεδιασμό, διαφάνεια, αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και ουσιαστική λογοδοσία προς τους δημότες.
Δεν αρκεί να ζητάμε περισσότερα χρήματα. Πρέπει να αποδεικνύουμε πού θα κατευθυνθούν, πώς θα αξιοποιηθούν και ποιο αποτέλεσμα θα παραδοθεί στην κοινωνία.
Δεν αρκεί να ζητάμε αποκέντρωση. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τις ευθύνες που αυτή συνεπάγεται.
Όμως υπάρχει μια σαφής διαφορά: άλλο η ευθύνη ενός Δήμου να διοικεί σωστά και άλλο η ευθύνη του κράτους να του εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για να λειτουργεί.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλείται τις αδυναμίες της Αυτοδιοίκησης για να δικαιολογεί τη διατήρηση ενός συγκεντρωτικού μοντέλου. Ούτε μπορεί να ζητά αυτοκριτική από τους δημάρχους, χωρίς να κάνει πρώτα τη δική της για τον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτεί και οργανώνει τον θεσμό.
Η αντιπαράθεση στην ΚΕΔΕ δεν πρέπει να επισκιάσει το πραγματικό διακύβευμα
Η ολοκλήρωση του συνεδρίου συνοδεύτηκε από έντονη αντιπαράθεση για την ψηφοφορία των ψηφισμάτων. Ακολούθησαν δημόσιες ανακοινώσεις, αμφισβητήσεις για τη διαδικασία και καταγγελίες για συμπεριφορές που δεν τιμούν έναν θεσμό όπως η ΚΕΔΕ.
Δεν θεωρώ, όμως, ότι αυτό πρέπει να αποτελέσει το κεντρικό συμπέρασμα του συνεδρίου.
Η πλειοψηφία έχει τη δική της ευθύνη να προχωρήσει τις αποφάσεις της. Η μειοψηφία έχει δικαίωμα να ασκεί κριτική και να διεκδικεί διαφορετικές προσεγγίσεις. Όλοι, όμως, οφείλουν να αντιληφθούν ότι απέναντί τους υπάρχει μια κοινή πρόκληση.
Η ΚΕΔΕ πρέπει να είναι ισχυρή απέναντι στην κεντρική εξουσία, ανεξάρτητα από τις παραταξιακές ισορροπίες στο εσωτερικό της.
Και η κυβέρνηση δεν πρέπει να βρει στις εσωτερικές διαφωνίες των αυτοδιοικητικών την ευκαιρία να αποφύγει την ουσία των αιτημάτων τους.
Τι πρέπει να γίνει από την επόμενη ημέρα
Αν θέλουμε το συνέδριο της Καλαμάτας να αφήσει πραγματικό αποτύπωμα, πρέπει να περάσουμε από τις διακηρύξεις σε συγκεκριμένες διεκδικήσεις.
Κατά την άποψή μου, πέντε είναι οι προτεραιότητες:
- Πραγματική αύξηση των ΚΑΠ στον προϋπολογισμό του 2027. Με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και στόχο την κάλυψη του πραγματικού λειτουργικού κόστους των Δήμων.
- Τριετές πρόγραμμα μόνιμων προσλήψεων. Με έμφαση στις τεχνικές υπηρεσίες, στην καθαριότητα, στην πολιτική προστασία, στις κοινωνικές δομές και στις υπηρεσίες που εξυπηρετούν καθημερινά τον πολίτη.
- Εθνικό πρόγραμμα ενεργειακής αυτονομίας των Δήμων. Με φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης και ενεργειακή αναβάθμιση σχολείων και δημοτικών κτιρίων.
- Σταθερό αναπτυξιακό πρόγραμμα υποδομών. Για οδοποιία, ύδρευση, αποχέτευση, αντιπλημμυρική προστασία, σχολικά κτίρια, άρδευση και αγροτική οδοποιία.
- Θεσμική αποκέντρωση με πόρους και αρμοδιότητες. Κάθε νέα αρμοδιότητα που μεταφέρεται στους Δήμους να συνοδεύεται υποχρεωτικά από το απαραίτητο προσωπικό, τη χρηματοδότηση και την τεχνική υποστήριξη.
Αυτά πρέπει να αποτελέσουν τον κοινό στόχο όλων των αυτοδιοικητικών δυνάμεων. Και η ΚΕΔΕ πρέπει να παρακολουθεί συστηματικά την υλοποίησή τους, να ενημερώνει τους Δήμους και να μην επιτρέψει να ξεχαστούν μόλις κλείσουν οι πόρτες του συνεδρίου.
Δεν ζητάμε χάρη. Ζητάμε να σταματήσει η απαξίωση της Αυτοδιοίκησης
Φεύγοντας από τη συζήτηση για το συνέδριο της Καλαμάτας, κρατώ μια βασική ανησυχία.
Η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Ή θα αποκτήσει πραγματικό ρόλο στον σχεδιασμό και στη λειτουργία του κράτους ή θα συνεχίσει να περιορίζεται στη διαχείριση των προβλημάτων που δημιουργούνται αλλού.
Δεν μπορεί να μιλάμε για ισχυρές τοπικές κοινωνίες και να έχουμε οικονομικά αδύναμους Δήμους. Δεν μπορεί να ζητάμε από τους δημάρχους να δίνουν καθημερινά απαντήσεις στους πολίτες, όταν δεν τους παρέχονται τα μέσα για να τις υλοποιήσουν.
Και δεν μπορεί η κυβέρνηση να επικαλείται την αποκέντρωση, όταν στην πράξη οι κρίσιμες αποφάσεις και οι οικονομικοί πόροι παραμένουν συγκεντρωμένοι στο κέντρο.
Ως πρώην δημοτικός σύμβουλος, αλλά κυρίως ως άνθρωπος που εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την πορεία του τόπου του, δεν με απασχολεί ποιος θα έχει την τελευταία λέξη σε μια πολιτική αντιπαράθεση. Με απασχολεί αν ο Δήμος θα μπορεί αύριο να επισκευάσει ένα σχολείο, να φτιάξει έναν δρόμο, να ενισχύσει μια κοινωνική δομή, να αντιμετωπίσει μια πλημμύρα και να προσφέρει αξιοπρεπείς υπηρεσίες στους δημότες του.
Δεν με ενδιαφέρει ποια παράταξη θα κερδίσει την επόμενη ψηφοφορία στην ΚΕΔΕ. Με ενδιαφέρει αν θα κερδίσει η ίδια η Αυτοδιοίκηση.
Η κυβέρνηση πρέπει να αντιληφθεί ότι οι Δήμοι δεν είναι ούτε επαίτες ούτε κομματικοί μηχανισμοί που περιμένουν την εύνοια της εκάστοτε εξουσίας. Είναι θεσμοί δημοκρατικά εκλεγμένοι, με ευθύνη απέναντι στις τοπικές κοινωνίες. Δεν μπορεί να τους θυμόμαστε όταν χρειαζόμαστε την παρουσία τους και να τους αφήνουμε μόνους όταν έρχεται η ώρα να πληρώσουν το κόστος των υποχρεώσεών τους.
Η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά ελεημοσύνη. Ζητά τα χρήματα που της αναλογούν, το προσωπικό που χρειάζεται και την ελευθερία να σχεδιάζει το μέλλον των τοπικών κοινωνιών.
Και κάτι τελευταίο: δεν μπορεί κάθε συνέδριο να καταλήγει στην ίδια διαπίστωση, να καταγράφει τα ίδια προβλήματα και να επαναλαμβάνει τις ίδιες διεκδικήσεις. Αν μετά από τόσα χρόνια η Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να ζητά τα αυτονόητα, τότε το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν έχουν διατυπωθεί αρκετά καλά τα αιτήματά της. Είναι ότι δεν έχει υπάρξει η αναγκαία πολιτική βούληση για να ικανοποιηθούν.
Το 2027 πρέπει να είναι η χρονιά των πράξεων. Όχι άλλες υποσχέσεις, όχι άλλες μεταφορές ευθυνών, όχι άλλη Αυτοδιοίκηση με δεμένα χέρια. Γιατί όταν αποδυναμώνεται ο Δήμος, δεν αποδυναμώνεται ένας διοικητικός μηχανισμός. Αποδυναμώνεται η ίδια η τοπική κοινωνία.
