Η δημιουργία ενός επιστημονικά οργανωμένου Μουσείου Αγροτικής και Λαϊκής Κληρονομιάς στη Μεσσήνη μπορεί να διασώσει τον πολιτιστικό πλούτο της μεσσηνιακής υπαίθρου, συνδέοντας τις γενιές και ενισχύοντας την τοπική ανάπτυξη.

FARENEWS.GR: ΜΕΣΣΗΝΙΑ

Υπάρχουν ιδέες που δεν αφορούν μόνο το παρελθόν, αλλά τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία γνωρίζει τον εαυτό της και σχεδιάζει το μέλλον της. Μια τέτοια πρόταση καταθέτει ο Γιάννης Λάσκαρης, προτείνοντας τη δημιουργία στη Μεσσήνη ενός Μουσείου Αγροτικής και Λαϊκής Κληρονομιάς της Μεσσηνίας.

Πρόκειται για την ίδρυση ενός σύγχρονου, ζωντανού χώρου πολιτισμού, που θα διασώσει, θα τεκμηριώσει και θα παρουσιάσει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της Μεσσήνης και της ευρύτερης μεσσηνιακής υπαίθρου.

Η άρρηκτη σχέση της Μεσσήνης με την αγροτική ταυτότητα

Η Μεσσήνη είναι στενά συνδεδεμένη με την παραγωγική και λαϊκή της παράδοση. Η ελιά και το λάδι, τα εσπεριδοειδή, η κτηνοτροφία, τα παλιά εργαλεία και επαγγέλματα, το παραδοσιακό σπίτι, το σχολείο, τα πανηγύρια, αλλά και οι οικογενειακές φωτογραφίες και αφηγήσεις συνθέτουν έναν ανεκτίμητο πολιτιστικό πλούτο.

Όπως επισημαίνεται στην πρόταση, ένα μεγάλο μέρος αυτού του υλικού βρίσκεται ακόμη διάσπαρτο σε σπίτια, αποθήκες και χωριά της Μεσσηνίας, κινδυνεύοντας να χαθεί αν δεν καταγραφεί άμεσα.

«Δεν μιλάμε απλώς για μια αίθουσα με παλιά αντικείμενα. Μιλάμε για ένα επιστημονικά οργανωμένο μουσείο και ψηφιακό αρχείο της τοπικής κοινωνικής και αγροτικής ιστορίας.»

Οι θεματικές ενότητες και το ψηφιακό αρχείο

Ο πυρήνας του εγχειρήματος μπορεί να φιλοξενηθεί σε ένα κατάλληλο δημοτικό κτίριο της Μεσσήνης. Οι συλλογές προτείνεται να οργανωθούν στις εξής θεματικές ενότητες:

• Ελιά & Ελαιοπαραγωγή: Η παραδοσιακή και σύγχρονη καλλιέργεια που καθορίζει τη Μεσσηνία.

• Αμπέλη & Αγροτική Εργασία: Τα εργαλεία, οι τεχνικές και ο μόχθος της υπαίθρου.

• Παραδοσιακό Σπίτι & Οικογενειακή Ζωή: Η καθημερινότητα και οι συνήθειες των κατοίκων.

• Επαγγέλματα που Χάνονται: Η τεκμηρίωση των παλιών τεχνιτών.

• Σχολείο, Πανηγύρια & Κοινωνικές Συνήθειες: Ο συλλογικός βίος και η εκπαίδευση.

Κάθε αντικείμενο θα συνοδεύεται από την πλήρη ιστορία του (προέλευση, χρήστης, εποχή, εργασία). Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ψηφιακού αρχείου φωτογραφιών, εγγράφων και προφορικών μαρτυριών, καθιστώντας τη μνήμη προσβάσιμη σε μαθητές, ερευνητές και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα.

Εκπαιδευτικός, πολιτιστικός και τουριστικός πόλος για τη Μεσσηνία

Το Μουσείο Αγροτικής Μνήμης φιλοδοξεί να αποτελέσει μια γέφυρα μεταξύ των γενεών:

1. Εκπαιδευτικές Δράσεις: Τα σχολεία θα πραγματοποιούν βιωματικές επισκέψεις και εργαστήρια, ενώ οι νεότεροι θα συμμετέχουν στην ψηφιακή καταγραφή των καταθέσεων των μεγαλύτερων.

2. Τουριστική Ανάπτυξη: Ο επισκέπτης της Μεσσήνης θα γνωρίζει τον άνθρωπο που καλλιέργησε τη γη, συνδέοντας την επίσκεψή του με τα τοπικά προϊόντα, τη μεσσηνιακή γαστρονομία, τις αγροτικές διαδρομές και τα τοπικά πανηγύρια.

Οδικός χάρτης για τη χρηματοδότηση

Για την υλοποίηση του έργου, τονίζεται ότι δεν απαιτείται αποκλειστική επιβάρυνση του δημοτικού προϋπολογισμού, αλλά η σύνταξη ενός ώριμου φακέλου έργου από τον Δήμο Μεσσήνης για την υποβολή του σε κατάλληλα χρηματοδοτικά προγράμματα.

Τα πρώτα βήματα περιλαμβάνουν:

• Επιλογή του κατάλληλου δημοτικού κτιρίου.

• Εκπόνηση τεχνικής και μουσειολογικής προμελέτης.

• Καταγραφή του διαθέσιμου υλικού.

• Συγκρότηση επιστημονικής ομάδας (μουσειολόγος, ιστορικός, λαογράφος, αρχειονόμος, ειδικοί ψηφιακής τεκμηρίωσης).

• Σύνταξη αναλυτικού προϋπολογισμού.

«Ένα μουσείο για να κοιτάξουμε μπροστά»

Όπως καταλήγει η πρόταση του Γιάννη Λάσκαρη, η Μεσσήνη μπορεί και πρέπει να τολμήσει, καθώς τα αντικείμενα που σήμερα θεωρούνται ασήμαντα είναι τα μόνα τεκμήρια που θα εξηγούν στις επόμενες γενιές την ιστορία του τόπου. Η δημιουργία του μουσείου δεν γίνεται για να κοιτάξει η πόλη πίσω, αλλά για να διατηρήσει τη μνήμη που θα της επιτρέψει να κοιτάξει με αξιώσεις το μέλλον.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

Η Μεσσήνη χρειάζεται ένα Μουσείο της Αγροτικής Μνήμης

Μια πρόταση για τη διάσωση, την τεκμηρίωση και την ανάδειξη της αγροτικής και λαϊκής κληρονομιάς της Μεσσηνίας

Υπάρχουν ιδέες που δεν αφορούν μόνο το παρελθόν. Αφορούν τον τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία γνωρίζει τον εαυτό της και σχεδιάζει το μέλλον της.

Μια τέτοια ιδέα είναι η δημιουργία στη Μεσσήνη ενός Μουσείου Αγροτικής και Λαϊκής Κληρονομιάς της Μεσσηνίας. Ενός σύγχρονου, ζωντανού χώρου πολιτισμού, που θα διασώσει, θα τεκμηριώσει και θα παρουσιάσει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της Μεσσήνης και της μεσσηνιακής υπαίθρου.

Η Μεσσήνη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αγροτική της ταυτότητα. Η ελιά και το λάδι, τα εσπεριδοειδή, τα ζώα, τα εργαλεία, τα παλιά επαγγέλματα, το παραδοσιακό σπίτι, το σχολείο, τα πανηγύρια, οι οικογενειακές φωτογραφίες, οι συνήθειες και οι αφηγήσεις των ανθρώπων αποτελούν έναν ανεκτίμητο πολιτιστικό πλούτο.

Ένα μεγάλο μέρος αυτού του υλικού βρίσκεται ακόμη διάσπαρτο σε σπίτια, αποθήκες και χωριά. Αν δεν καταγραφεί τώρα, κινδυνεύει να χαθεί μαζί με τους ανθρώπους που το γνωρίζουν και μπορούν να αφηγηθούν την ιστορία του.

Δεν μιλάμε, επομένως, απλώς για μια αίθουσα με παλιά αντικείμενα. Μιλάμε για ένα επιστημονικά οργανωμένο μουσείο και ψηφιακό αρχείο της τοπικής κοινωνικής και αγροτικής ιστορίας.

Ένα κατάλληλο δημοτικό κτίριο θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα του εγχειρήματος. Οι συλλογές θα μπορούσαν να οργανωθούν σε θεματικές ενότητες: ελιά και ελαιοπαραγωγή, αμπέλι, αγροτική εργασία, παραδοσιακό σπίτι, επαγγέλματα, σχολείο, οικογενειακή ζωή, πανηγύρια και κοινωνικές συνήθειες.

Κάθε αντικείμενο θα πρέπει να συνοδεύεται από την ιστορία του: από πού προέρχεται, ποιος το χρησιμοποιούσε, σε ποια εποχή και για ποια εργασία.

Παράλληλα, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ψηφιακό αρχείο φωτογραφιών, εγγράφων και προφορικών μαρτυριών, ώστε το μουσείο να ξεπερνά τα όρια ενός φυσικού χώρου και να γίνεται προσβάσιμο σε μαθητές, ερευνητές, επισκέπτες και κατοίκους.

Ένα μουσείο που θα συνδέει τις γενιές

Το εγχείρημα μπορεί να αποτελέσει ταυτόχρονα εκπαιδευτική, πολιτιστική και τουριστική υποδομή.

Τα σχολεία θα μπορούν να πραγματοποιούν εκπαιδευτικές επισκέψεις και εργαστήρια. Οι μεγαλύτεροι θα καταθέτουν τις μαρτυρίες τους και οι νεότεροι θα συμμετέχουν στην ψηφιακή καταγραφή τους.

Έτσι, η μνήμη δεν θα παραμένει στα συρτάρια των οικογενειών. Θα περνά από γενιά σε γενιά.

Παράλληλα, ο επισκέπτης της Μεσσήνης θα έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει όχι μόνο τα μνημεία και την ιστορία του τόπου, αλλά και τον άνθρωπο που καλλιέργησε τη γη του.

Το μουσείο θα μπορούσε να συνδεθεί με τα τοπικά προϊόντα, τη γαστρονομία, τα χωριά, τις αγροτικές διαδρομές και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, δημιουργώντας ένα σύγχρονο αφήγημα για τη Μεσσήνη και τη Μεσσηνία.

Ιδιαίτερα σε περιόδους μεγάλης επισκεψιμότητας και γιορτών, θα μπορούσε να αποτελέσει ακόμη έναν ουσιαστικό προορισμό για όσους επισκέπτονται την πόλη.

Η χρηματοδότηση χρειάζεται ώριμη πρόταση

Ένα τέτοιο έργο δεν είναι απαραίτητο να στηριχθεί αποκλειστικά στον δημοτικό προϋπολογισμό.

Ο Δήμος Μεσσήνης θα μπορούσε να προχωρήσει πρώτα στη σύνταξη ενός ώριμου φακέλου έργου και στη συνέχεια να αναζητήσει το κατάλληλο χρηματοδοτικό εργαλείο, ανάλογα με τις εκάστοτε προσκλήσεις και την επιλεξιμότητα των δαπανών.

Το πρώτο βήμα είναι συγκεκριμένο: επιλογή κτιρίου, τεχνική και μουσειολογική προμελέτη, καταγραφή του διαθέσιμου υλικού, συγκρότηση επιστημονικής ομάδας με μουσειολόγο, ιστορικό, λαογράφο, αρχειονόμο και ειδικούς ψηφιακής τεκμηρίωσης και σύνταξη αναλυτικού προϋπολογισμού.

Πρώτα δημιουργούμε την πρόταση που μπορεί να χρηματοδοτηθεί και στη συνέχεια αναζητούμε την κατάλληλη πρόσκληση.

Η Μεσσήνη μπορεί να τολμήσει

Γιατί κάποια στιγμή τα αντικείμενα που σήμερα θεωρούμε παλιά και ασήμαντα μπορεί να είναι τα μόνα τεκμήρια που θα εξηγούν στις επόμενες γενιές πώς ζούσαν οι άνθρωποι αυτού του τόπου.

Η Μεσσήνη δεν χρειάζεται ένα μουσείο για να κοιτάζει πίσω.

Χρειάζεται ένα μουσείο για να μη χάσει τη μνήμη που θα της επιτρέψει να κοιτάξει μπροστά.

Λ.Λ.