Στο ανώτατο θεσμικό επίπεδο, στην κοινή συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος και της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών της Βουλής, μεταφέρθηκε η έντονη ανησυχία του ελαιοκομικού κόσμου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τις δραματικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην ελαιοκαλλιέργεια. Εκπροσωπώντας την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), ο Γενικός Γραμματέας Δημήτρης Καφαντάρης παρουσίασε μια ολοκληρωμένη και συγκροτημένη δέσμη προτάσεων, αναδεικνύοντας ότι το ζήτημα δεν είναι στενά αγροτικό, αλλά αποτελεί μείζον θέμα περιφερειακής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και εθνικής οικονομίας.

FARENEWS.GR:ΡΕΠΟΡΤΑΖ / ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Το θέμα της ημερήσιας διάταξης, «Ελαιοπαραγωγή και κλιματική κρίση: Οι επιπτώσεις, η ανάγκη προσαρμογής και η διάσταση της περιφερειακής ανάπτυξης», ανέδειξε το γεγονός ότι οι παρατεταμένοι καύσωνες, η λειψυδρία, η ανομβρία και οι ήπιοι χειμώνες έχουν ήδη απορρυθμίσει την ανθοφορία και την καρπόδεση, οδηγώντας σε κατακόρυφη πτώση της παραγωγής και εκτόξευση του κόστος καλλιέργειας.

Οι αλυσιδωτές συνέπειες στις τοπικές κοινωνίες

Στην ομιλία του, ο κ. Καφαντάρης υπογράμμισε με έμφαση την άμεση σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με την επιβίωση της ελληνικής περιφέρειας. Όπως εξήγησε, η μείωση του αγροτικού εισοδήματος δεν πλήττει μόνο τους παραγωγούς, αλλά προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις: μαρασμό της τοπικής αγοράς, κλείσιμο μικρών επιχειρήσεων, φυγή των νέων από τα χωριά, δημογραφική συρρίκνωση και, τελικά, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιών και ερημοποίησης.

Παράλληλα με τα κλιματικά φαινόμενα, ο ελαιοκομικός κόσμος έρχεται αντιμέτωπος με διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως ο μικρός και πολυκερματισμένος κλήρος, η γήρανση του πληθυσμού, η έλλειψη εργατικών χεριών, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και η απόσυρση δραστικών ουσιών φυτοπροστασίας.

«Γιατί η ελιά στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μία καλλιέργεια. Είναι πολιτισμός, ιστορία, παράδοση, τοπίο και τρόπος ζωής. Αν επιτρέψουμε να καταρρεύσει η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια, δεν θα χαθεί μόνο ένα αγροτικό προϊόν. Θα χαθεί ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής υπαίθρου», τόνισε χαρακτηριστικά ο Γ.Γ. της ΚΕΔΕ.

Το 5πτυχο της Αυτοδιοίκησης για ένα Εθνικό Σχέδιο Ελαιοκομίας

Η θέση της ΚΕΔΕ είναι ξεκάθαρη: η κατάσταση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, χρονιά με τη χρονιά, μόνο με προσωρινές ενισχύσεις ή αποζημιώσεις. Ο Δημήτρης Καφαντάρης ζήτησε την άμεση εκπόνηση ενός Ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου για την Ελληνική Ελαιοκομία με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το οποίο θα περιλαμβάνει:

1. Υποδομές και Διαχείριση Υδάτων: Σύγχρονα έργα άρδευσης, νέα έργα διαχείρισης υδάτων και εξειδικευμένα τοπικά σχέδια προσαρμογής ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιοχής.

2. Κλιματική Προσαρμογή & Καινοτομία: Στήριξη της αναδιάρθρωσης καλλιεργειών, ενίσχυση της εκμηχάνισης και σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την παραγωγή.

3. Τεχνολογία & Κατάρτιση: Συνεχής εκπαίδευση των παραγωγών και ουσιαστική αξιοποίηση των νέων τεχνολογικών εργαλείων.

4. Ισχυρά Συλλογικά Σχήματα: Εθνική στρατηγική προώθησης του ελληνικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές με ισχυρή ταυτότητα, πιστοποίηση και υπεραξία.

5. Ποιότητα Ζωής στην Ύπαιθρο: Εξασφάλιση σύγχρονων υποδομών υγείας, εκπαίδευσης, ψηφιακής σύγκλισης και προσβασιμότητας για να κρατηθούν οι νέοι στον τόπο τους.

Ο κρίσιμος ρόλος των Δήμων και η ανάγκη για πόρους

Η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης, διαχειριζόμενη τους φυσικούς πόρους, την πολιτική προστασία και την αγροτική οδοποιία, ενώ παράλληλα στηρίζει τις συνέργειες μεταξύ παραγωγών και επιστημονικών φορέων.

Όπως ανέφερε κλείνοντας την παρέμβασή του ο κ. Καφαντάρης, οι Δήμοι, ως οι πρώτοι υποδοχείς των κοινωνικών και οικονομικών κραδασμών της υπαίθρου, πρέπει να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση σε στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία. Για να μπορέσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε αυτή την ιστορική μετάβαση, είναι απαραίτητο να υπάρξει θεσμική συμμετοχή στον κεντρικό σχεδιασμό, μεταφορά επαρκών πόρων, χρηματοδοτικά εργαλεία και πραγματική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων.

Αναλυτικά η ομιλία:

«Κυρίες και κύριοι Πρόεδροι, Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,
Θέλω καταρχάς να ευχαριστήσω για την πρόσκληση και τη δυνατότητα να συμμετέχω εκ μέρους της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος σε αυτή τη σημαντική κοινή συνεδρίαση των δύο Επιτροπών.
Το θέμα που συζητούμε σήμερα δεν αφορά μόνο τον πρωτογενή τομέα.
Δεν αφορά μόνο την παραγωγή ελαιολάδου.
Αφορά την ίδια τη βιωσιμότητα της ελληνικής περιφέρειας, την κοινωνική συνοχή της υπαίθρου, την οικονομική επιβίωση χιλιάδων οικογενειών και τελικά την ίδια την ταυτότητα της χώρας μας.
Γιατί η ελιά στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μία καλλιέργεια.
Είναι πολιτισμός, ιστορία, παράδοση, τοπίο και τρόπος ζωής.
Είναι στοιχείο της εθνικής μας φυσιογνωμίας και ταυτόχρονα βασικός πυλώνας της τοπικής οικονομίας σε δεκάδες δήμους και περιφέρειες της χώρας.
Σήμερα όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα.
Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική απειλή για το μέλλον.
Είναι ήδη εδώ και επηρεάζει καθημερινά την παραγωγή, το εισόδημα των αγροτών και τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Οι επιπτώσεις είναι πλέον ορατές σε όλους μας:
Η παρατεταμένη ανομβρία και η λειψυδρία.
Οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι ακραίες θερμοκρασίες.
Οι ήπιοι χειμώνες και οι ασυνήθιστες θερμοκρασίες που ευνοούν την ανάπτυξη ασθενειών και εχθρών της ελιάς.
Η απορρύθμιση κρίσιμων σταδίων της ανθοφορίας και της καρπόδεσης.
Όλα αυτά οδηγούν σε συνεχείς μειώσεις παραγωγής,  σε ποιοτική υποβάθμιση και σε τεράστια αύξηση του κόστους καλλιέργειας.
Και την ίδια στιγμή, ο παραγωγός καλείται να αντιμετωπίσει:
• την έλλειψη εργατικών χεριών,
• το αυξημένο ενεργειακό κόστος,
• την περιορισμένη εκμηχάνιση,
• την απόσυρση δραστικών ουσιών φυτοπροστασίας,
• και βέβαια τις μεγάλες δυσκολίες προσαρμογής στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο κλιματικό.
Η κλιματική κρίση έρχεται να επιδεινώσει χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής ελαιοκομίας: τον μικρό και πολυκερματισμένο κλήρο,  τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού,  την έλλειψη συνεργατικών σχημάτων, την απουσία στρατηγικού σχεδιασμού για τον ελαιοκομικό τομέα.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη ανησυχία της Αυτοδιοίκησης.
Γιατί εμείς οι αυτοδιοικητικοί δεν βλέπουμε μόνο τα στοιχεία της παραγωγής.
Βλέπουμε τι συμβαίνει στις τοπικές κοινωνίες.
Όταν μειώνεται το αγροτικό εισόδημα:
κλείνουν μικρές επιχειρήσεις, μειώνεται η τοπική κατανάλωση, φεύγουν νέοι άνθρωποι από τα χωριά,
εγκαταλείπεται η ύπαιθρος.
Και όταν εγκαταλείπεται η ύπαιθρος, δημιουργούνται αλυσιδωτές συνέπειες: δημογραφική συρρίκνωση, οικονομική αποδυνάμωση, περιβαλλοντική υποβάθμιση, αύξηση του κινδύνου πυρκαγιών και ερημοποίησης.
Γι’ αυτό η συζήτηση για την ελαιοπαραγωγή δεν είναι μόνο αγροτική πολιτική.
Είναι πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης.
Είναι πολιτική κοινωνικής συνοχής.
Είναι εθνική υπόθεση.
Κυρίες και κύριοι,
Οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές.
Η μείωση της παραγωγής που ήδη καταγράφεται σε πολλές περιοχές της χώρας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, χρονιά με τη χρονιά,
μόνο με αποζημιώσεις ή προσωρινές ενισχύσεις.
Απαιτείται ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο για την ελληνική ελαιοκομία.
Ένα σχέδιο με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, που θα συνδέει:
• την παραγωγή,
• την καινοτομία,
• την κλιματική προσαρμογή,
• την περιφερειακή ανάπτυξη,
• και τη διατήρηση του πληθυσμού στην ύπαιθρο.
Χρειαζόμαστε:
σύγχρονες υποδομές άρδευσης, νέα έργα διαχείρισης υδάτων, στήριξη της αναδιάρθρωσης καλλιεργειών,  ενίσχυση της εκμηχάνισης, σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, συνεχή κατάρτιση των παραγωγών, και ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Χρειαζόμαστε επίσης ισχυρά συλλογικά σχήματα και εθνική στρατηγική προώθησης του ελληνικού ελαιολάδου.
Γιατί δεν αρκεί να παράγουμε ποιοτικό προϊόν.
Πρέπει να το τοποθετήσουμε ισχυρά στις διεθνείς αγορές, με ταυτότητα, πιστοποίηση και υπεραξία.
Και βέβαια, δεν μπορούμε να μιλάμε για βιώσιμη ύπαιθρο χωρίς βασικές υποδομές και ποιότητα ζωής.
Οι νέοι άνθρωποι δεν θα μείνουν στα χωριά μόνο από αγάπη για τη γη τους.
Χρειάζονται: υγεία, εκπαίδευση, ψηφιακές υποδομές, προσβασιμότητα, σύγχρονες υπηρεσίες.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο σε αυτή τη μετάβαση.
Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή:
στη διαχείριση των φυσικών πόρων, στην πολιτική προστασία, στην αγροτική οδοποιία, στην τοπική ανάπτυξη, στη στήριξη συνεργασιών μεταξύ παραγωγών και επιστημονικών φορέων.
Όμως για να ανταποκριθεί η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται:
• θεσμική συμμετοχή στον σχεδιασμό,
• επαρκείς πόρους,
• χρηματοδοτικά εργαλεία,
• και αποκέντρωση αρμοδιοτήτων.
Κυρίες και κύριοι,
Η ελιά αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της Ελλάδας.
Αν επιτρέψουμε να καταρρεύσει η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια, δεν θα χαθεί μόνο ένα αγροτικό προϊόν.
Θα χαθεί ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής υπαίθρου, της τοπικής οικονομίας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης στην ελαιοπαραγωγή απαιτεί σχέδιο, συνέργειες, πολιτική βούληση και άμεση δράση.
Και ο χρόνος, δυστυχώς, δεν είναι πλέον σύμμαχός μας.
Σας ευχαριστώ.»