Το νέο κανονιστικό πλαίσιο για τη δέσμευση ηλεκτρικής ισχύος φέρνει ξεκαθάρισμα στην αγορά των data centers, την ώρα που η βιομηχανία βλέπει προοπτική 200 MW και οι κάτοικοι στις περιοχές εγκατάστασης καταγγέλλουν αδιαφάνεια, περιβαλλοντική επιβάρυνση και «παράθυρα» στις αδειοδοτήσεις.

FARENEWS.GR: ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ 

Σε κρίσιμο σταυροδρόμι εισέρχεται η αγορά των data centers στην Ελλάδα, καθώς το νέο αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο για τη δέσμευση ηλεκτρικής ισχύος αναμένεται να λειτουργήσει ως φίλτρο ανάμεσα στα ώριμα επενδυτικά σχέδια και σε εκείνα που απλώς «κλείδωναν» πολύτιμο ηλεκτρικό χώρο χωρίς να υλοποιούνται.

Την ίδια στιγμή, όμως, η συζήτηση ξεφεύγει από τα στενά όρια των αριθμών και της τεχνολογίας, αγγίζοντας ευθέως την καθημερινότητα, τους φυσικούς πόρους και τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών από την Αττική μέχρι την Κοζάνη και την Κρήτη.

Τα μεγέθη της αγοράς και οι νέοι κανόνες του ΥΠΕΝ

Σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA), το δυνητικό επενδυτικό ενδιαφέρον στη χώρα τοποθετείται στα 10 δισ. ευρώ, με την εκτίμηση ότι η IT ισχύς (IT load) μπορεί να ξεπεράσει τα 200 MW μέσα στα επόμενα 3 έως 5 χρόνια (χωρίς να υπολογίζεται το μεγάλο έργο ΔΕΗ – AWS στη Δυτική Μακεδονία).

• Η πορεία των έργων: Από τα 6–7 MW το 2023, η λειτουργούσα ισχύς έχει φτάσει σήμερα στα 30–35 MW, με στόχο το ορόσημο των 60 MW καθώς ωριμάζουν έργα στην Αττική (Microsoft, Data4, Digital Realty), ενώ ερωτήματα παραμένουν για το χρονοδιάγραμμα της επένδυσης DAMAC – ΔΕΗ στα Σπάτα.

• Οι αυστηρότερες ρυθμίσεις: Για να μπει τέλος στη δέσμευση δικτύου με χαμηλό κόστος, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέσπισε:

  1. Εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW.

  2. Κάλυψη τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης από ΑΠΕ.

  3. Ανάληψη του κόστους σύνδεσης και ενίσχυσης δικτύου από τους επενδυτές.

  4. Ετήσιο ειδικό τέλος 20.000 ευρώ ανά MW υπέρ των οικιακών καταναλωτών και των δήμων υποδοχής, καθώς και μητρώο στη ΡΑΑΕΥ.

Η θέση του κλάδου για νερό, ρεύμα και τοπική αξία

Απαντώντας στις ενστάσεις που διατυπώνονται, το GRDCA υποστηρίζει ότι:

• Κατανάλωση νερού: Οι περισσότερες ελληνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν αερόψυξη και κλειστά κυκλώματα με περιορισμένες ανάγκες σε νερό — αν και αναγνωρίζεται η σημασία της πηγής υδροδότησης σε περιόδους λειψυδρίας.

• Ενεργειακό αποτύπωμα: Τα data centers αντιστοιχούσαν το 2024 περίπου στο 0,1% της εγχώριας ηλεκτρικής κατανάλωσης (έναντι 1,5% παγκοσμίως) και εκτιμάται ότι στα 200 MW θα φτάσουν το 1%, καταβάλλοντας κανονικά χρεώσεις δικτύου.

• Οικονομικό αποτύπωμα: Η 24ωρη λειτουργία τους δημιουργεί ανάγκες για τεχνική υποστήριξη, συντήρηση και εξειδικευμένο προσωπικό, βελτιώνοντας παράλληλα την ταχύτητα ψηφιακών υπηρεσιών για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Η άλλη όψη: Αντιδράσεις πολιτών, προσφυγές στο ΣτΕ και «παράθυρα» στις ΜΠΕ

Πίσω από τις επενδυτικές εξαγγελίες, επιτόπιες καταγραφές (όπως αυτές της Greenpeace) αναδεικνύουν έντονη ανησυχία και έλλειψη ενημέρωσης στις γειτονιές όπου χωροθετούνται οι υποδομές:

• Χριστούπολη Σπάτων: Οι κάτοικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με συγκέντρωση μονάδων σε μικρή απόσταση από σπίτια και σχολείο (Microsoft, το έργο 80 MW της Olive και δύο μονάδες της ΔΕΗ σε σύμπραξη με εταιρεία από τα ΗΑΕ). Οι πολίτες έχουν ήδη προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), καταγγέλλοντας ότι η αδειοδότηση μονάδων κάτω των 20 MW με Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις παρακάμπτει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και τη δημόσια διαβούλευση, χωρίς να υπολογίζονται οι σωρευτικές επιπτώσεις σε θόρυβο, μικροκλίμα, νερό και ρεύμα.

• Κρυονέρι Αττικής: Κάτοικοι πραγματοποίησαν ανοιχτή συνέλευση διαμαρτυρόμενοι για αδιαφανείς διαδικασίες γύρω από δύο σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις (Λεωφ. Κρυονερίου και οδός Λεύκης), επισημαίνοντας τη γειτνίαση με λύκειο, νηπιαγωγείο και μη οριοθετημένο ρέμα, καθώς και τον σχεδόν διπλασιασμό της ισχύος του ενός έργου από 19,53 MW σε 39 MW.

• Κοζάνη και Χανιά: Προβληματισμός καταγράφεται τόσο στην Κοζάνη για τη δέσμευση μεγάλων ποσοτήτων νερού, όσο και στα Χανιά, όπου τίθενται ζητήματα ενεργειακής επάρκειας του τοπικού δικτύου.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις και κινήσεις πολιτών ζητούν την αναθεώρηση του ορίου των 20 MW για τις ΜΠΕ, την ενσωμάτωση των αναγκών των data centers στον εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό (ΕΣΕΚ) και την ουσιαστική ενημέρωση και συναίνεση των τοπικών κοινωνιών πριν από την αδειοδότηση.