Ο 400 ετών «ζωντανός μάρτυρας» της νικηφόρας μάχης κατά του Ιμπραήμ – Στα σκαριά στρατηγικό πλάνο για την ανάδειξη του παραδοσιακού οικισμού.
FARENEWS.GR: ΠΟΛΙΤΙΣΜΌΣ / ΜΕΣΣΗΝΊΑ
ΠΟΛΥΑΡΑΒΟΣ. Στο Δίκτυο Αιωνόβιων Δέντρων της Ελληνικής Επανάστασης εντάχθηκε επίσημα η Ιερή Βελανιδιά του Πολυάραβου Μάνης, σε μια ιδιαίτερα συμβολική τελετή που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 30 Αυγούστου 2026. Η εκδήλωση έλαβε χώρα στο πλαίσιο των εορτασμών του Δήμου Ανατολικής Μάνης για τη συμπλήρωση 200 ετών από την ιστορική και νικηφόρα Μάχη του Πολυάραβου, όπου οι Μανιάτες αναχαίτισαν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ, σφραγίζοντας την αποτυχία της εκστρατείας του.
Το Δίκτυο αποτελεί ερευνητικό πρόγραμμα του Ινστιτούτου Πολιτισμού Μεσσηνίας, το οποίο ξεκίνησε το 2021 υπό την Αιγίδα της Επιτροπής «Ελλάδα 2021» και σήμερα είναι υποψήφιο για ένταξη ως «Καλή Πρακτική Διαφύλαξης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς» στο Εθνικό Ευρετήριο της UNESCO.
Ο τελευταίος ζωντανός σιωπηλός μάρτυρας του Πολυάραβου
Η μνημειακή βελανιδιά φύεται σε βραχώδες έδαφος και σε υψόμετρο 844 μέτρων. Με περίμετρο κορμού στη βάση που φτάνει τα 5 μέτρα και ηλικία που υπολογίζεται περίπου στα 400 έτη, το δέντρο υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της μεγάλης μάχης.
Οι ρίζες της, αγκυρωμένες στον βράχο, και ο τραχύς κορμός της αποτυπώνουν τη μοναδική προσαρμογή της στο ιδιαίτερο μανιάτικο περιβάλλον, αποτελώντας πλέον έναν ζωντανό κρίκο ανάμεσα στη φυσική και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.
Η συγκινητική τελετή ένταξης
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης:
- Η συγγραφέας και ερευνήτρια Ελένη Τζικάκου παρουσίασε το ιστορικό της μάχης.
- Ο ερευνητής Παναγιώτης Λαλούσης ανέλυσε τη βιολογική ταυτότητα του δέντρου.
- Η αντιπρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Μάνης «Ελαιοφόρος», Ολίβια Παναγακού, απέδωσε τη συμβολική αφήγηση της «ψυχής της Ιερής Βελανιδιάς».
- Χαιρετισμό απηύθυνε ο υποψήφιος διδάκτωρ Πολιτισμικών Σπουδών και ιδρυτής του Ινστιτούτου Πολιτισμού Μεσσηνίας, Δημοσθένης Κορδός.
Η τελετή κορυφώθηκε με τη συμβολική ταινίωση (περίδεση) της βελανιδιάς από μικρούς μαθητές με λευκή και μπλε κορδέλα, αναβιώνοντας μια πανάρχαια συνήθεια σεβασμού προς τα ιερά δέντρα. Το σήμα του Δικτύου φιλοτέχνησε η ομογενής καλλιτέχνιδα Joanna Kordos, εμπνευσμένη από τη μορφή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και την ελιά.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μάνης κ.κ. Χρυσόστομος, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Δαβάκης, ο Βουλευτής Λακωνίας κ. Κρητικός, ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Βερούτης, ο Δήμαρχος Ανατολικής Μάνης κ. Ανδρεάκος, εκπρόσωποι των σωμάτων ασφαλείας, ο Σύλλογος Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης και πλήθος κόσμου.
Στρατηγικό πλάνο για την ανάδειξη του Πολυάραβου
Ο Πολυάραβος, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί Παραδοσιακός Οικισμός (ΦΕΚ 594/Δ/13-11-1978), περνά πλέον σε τροχιά συνολικής ανάδειξης. Το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας σχεδιάζει τη σύνταξη και υποβολή ολοκληρωμένης μελέτης προς την Περιφέρεια Πελοποννήσου και τον Δήμο Ανατολικής Μάνης, η οποία περιλαμβάνει:
- Αρχιτεκτονική αποτύπωση του ερειπωμένου οικισμού σε συνεργασία με Πανεπιστημιακή Αρχιτεκτονική Σχολή.
- Αποκατάσταση του κεντρικού μονοπατιού ανόδου («Μονοπάτι Ελευθερίας») με παραδοσιακές τεχνικές ξερολιθιάς, συνδέοντας τον οικισμό με την Ιερή Βελανιδιά.
- Ψηφιακές εφαρμογές: Δημιουργία ψηφιακού ιστορικού χάρτη, εφαρμογής επαυξημένης πραγματικότητας (AR) και εξειδικευμένης σήμανσης ανά κατοικία.
- Πολιτιστικές δράσεις: Θεσμοθέτηση ετήσιου πολιτιστικού φεστιβάλ στον ιστορικό οικισμό.
