Με την έναρξη μιας ακόμη σχολικής χρονιάς, πίσω από τις τσάντες, τα βιβλία, τους βαθμούς και τις καθημερινές υποχρεώσεις υπάρχει κάτι πολύ πιο σημαντικό: το παιδί που προσπαθεί να βρει τη θέση του, να νιώσει ασφάλεια, να κάνει φίλους, να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες και να πιστέψει στον εαυτό του.

Η Αγγελική Ρουμελιώτου, Επιμελήτρια Ανηλίκων του Δικαστηρίου Καλαμάτας, μιλά στην Afize Gjikondi και στην farenews, με αμεσότητα και ευαισθησία για όσα χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά σήμερα. Για τον φόβο της αποτυχίας, τη σύγκριση, την υπερπροστασία, τα όρια, την τεχνολογία, αλλά κυρίως για την ανάγκη κάθε παιδιού να γνωρίζει πως είναι αποδεκτό και αγαπητό όχι μόνο όταν πετυχαίνει, αλλά και όταν δυσκολεύεται.

Μια συζήτηση που αφορά τα παιδιά, αλλά ίσως τελικά θυμίζει και στους μεγάλους κάτι πολύ ουσιαστικό: ότι πίσω από κάθε παιδί που μεγαλώνει υπάρχει ένας άνθρωπος που χρειάζεται να τον ακούμε, να τον στηρίζουμε και να του αφήνουμε χώρο να γίνει ο εαυτός του.

 

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της Αγγελικής Ρουμελιώτου, Επιμελήτριας Ανηλίκων Δικαστηρίου Καλαμάτας

 

 –Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ποιο είναι το σημαντικότερο μήνυμα που θα θέλατε να δώσετε στα παιδιά;

Θα ήθελα να τους πω ότι το σχολείο δεν είναι μόνο βαθμοί, διαγωνίσματα και υποχρεώσεις. Είναι ένας χώρος όπου μεγαλώνουν, γνωρίζουν τον εαυτό τους, δημιουργούν φιλίες, δοκιμάζουν τις δυνατότητές τους, κάνουν λάθη και ξαναπροσπαθούν. Δεν χρειάζεται να είναι τέλεια σε όλα. Χρειάζεται να έχουν περιέργεια, να προσπαθούν και, όταν κάτι τα δυσκολεύει, να μη φοβούνται να ζητούν βοήθεια. Κανένα παιδί δεν πρέπει να αισθάνεται ότι πρέπει να τα καταφέρει μόνο του.

 

-Τι σημαίνει για ένα παιδί να ξεκινά μια καινούργια σχολική χρονιά με χαρά και όχι με φόβο;

Σημαίνει ότι το παιδί αισθάνεται πως το σχολείο είναι ένας χώρος στον οποίο μπορεί να ανήκει και να αισθάνεται ασφαλές. Ότι δεν πηγαίνει κάθε πρωί φοβούμενο μήπως κάνει λάθος, μήπως δεν πάρει καλό βαθμό ή μήπως δεν γίνει αποδεκτό από τους άλλους. Η χαρά για το σχολείο δεν σημαίνει ότι κάθε μέρα θα είναι εύκολη. Σημαίνει όμως ότι ακόμη και στις δύσκολες ημέρες το παιδί γνωρίζει πως υπάρχουν άνθρωποι που θα το ακούσουν και θα το στηρίξουν.

 

-Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ένα παιδί που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον;

Πρώτα απ’ όλα χρειάζεται να το ακούσουμε. Όχι να βιαστούμε να του πούμε «θα περάσει» ή «όλοι έτσι νιώθουν». Χρειάζεται να καταλάβουμε τι ακριβώς το δυσκολεύει. Είναι η αλλαγή του περιβάλλοντος; Οι σχέσεις με τα άλλα παιδιά; Κάποιο μάθημα; Ένας φόβος ή μια ανασφάλεια; Από τη στιγμή που καταλάβουμε τι συμβαίνει, μπορούμε να το βοηθήσουμε πολύ πιο ουσιαστικά. Και βέβαια, όταν χρειάζεται, η οικογένεια και το σχολείο πρέπει να συνεργάζονται. Ένα παιδί βοηθιέται περισσότερο όταν οι σημαντικοί ενήλικες γύρω του λειτουργούν μαζί και όχι ο καθένας μόνος του.

 

-Πόσο σημαντικό είναι να μάθουμε στα παιδιά ότι το λάθος δεν είναι αποτυχία, αλλά μέρος της μάθησης;

Είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που μπορούμε να τους δώσουμε. Ένα παιδί που φοβάται να κάνει λάθος, πολλές φορές φοβάται και να προσπαθήσει. Αντίθετα, όταν ξέρει ότι το λάθος δεν το χαρακτηρίζει ως άνθρωπο, μπορεί να πει «δεν τα κατάφερα αυτή τη φορά, θα ξαναδοκιμάσω». Αυτό χτίζει αντοχή και αυτοπεποίθηση. Άλλωστε, ακόμη και ως ενήλικες, μέσα από τα λάθη μας μαθαίνουμε και εξελισσόμαστε.

 

-Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα εφόδια που χρειάζεται ένα παιδί σήμερα και δεν τα μαθαίνει απαραίτητα μέσα από τα σχολικά βιβλία;

Να μπορεί να σκέφτεται, να ξεχωρίζει τι είναι αληθινό και τι όχι, να συνεργάζεται, να επικοινωνεί, να σέβεται τον άλλον αλλά και να μπορεί να λέει «όχι». Να ξέρει πότε πρέπει να ζητήσει βοήθεια, να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του και να μην ντρέπεται γι’ αυτά. Χρειάζεται επίσης να μάθει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία με ασφάλεια και κρίση. Και πάνω απ’ όλα, να μεγαλώνει γνωρίζοντας ότι η αξία του δεν μετριέται μόνο από μια σχολική επίδοση.

 

Για τους γονείς

 

-Τι θα συμβουλεύατε τους γονείς που αγχώνονται περισσότερο από τα ίδια τους τα παιδιά για τις επιδόσεις τους;

Θα τους έλεγα να θυμούνται ότι το δικό μας άγχος πολύ εύκολα περνά στα παιδιά, ακόμη και όταν δεν το λέμε με λόγια. Φυσικά κάθε γονιός θέλει το παιδί του να προοδεύσει. Όμως η πρόοδος δεν αποτυπώνεται μόνο σε έναν βαθμό. Είναι και το αν το παιδί προσπαθεί, αν γίνεται πιο υπεύθυνο, αν συνεργάζεται, αν μαθαίνει να διαχειρίζεται μια δυσκολία. Όταν όλη η οικογενειακή ζωή περιστρέφεται γύρω από την επίδοση, υπάρχει κίνδυνος το παιδί να πιστέψει ότι αξίζει περισσότερο όταν τα καταφέρνει και λιγότερο όταν αποτυγχάνει.

 

-Πώς μπορούν οι γονείς να στηρίζουν τα παιδιά τους χωρίς να τα πιέζουν;

Με ενδιαφέρον, παρουσία και σταθερότητα. Μπορούν να ρωτούν «πώς μπορώ να σε βοηθήσω;» αντί για «γιατί δεν διάβασες περισσότερο;». Να έχουν προσδοκίες από το παιδί, αλλά προσδοκίες που ταιριάζουν στην ηλικία, στις δυνατότητες και στην προσωπικότητά του. Στήριξη δεν σημαίνει να κάνουμε εμείς ό,τι μπορεί να κάνει μόνο του. Σημαίνει να είμαστε δίπλα του όσο μαθαίνει να στέκεται στα δικά του πόδια.

 

-Πότε η αγάπη και η φροντίδα ενός γονιού μπορεί, χωρίς να το καταλαβαίνει, να γίνει υπερπροστασία;

Όταν, από φόβο μήπως το παιδί στενοχωρηθεί, αποτύχει ή δυσκολευτεί, αρχίζουμε να απομακρύνουμε κάθε εμπόδιο από τον δρόμο του. Η πρόθεση είναι καλή, αλλά ένα παιδί χρειάζεται και μικρές δυσκολίες για να μάθει να τις αντιμετωπίζει. Αν παρεμβαίνουμε συνεχώς, αποφασίζουμε για εκείνο ή λύνουμε κάθε πρόβλημά του, μπορεί χωρίς να το θέλουμε να του περνάμε το μήνυμα «δεν πιστεύω ότι μπορείς να τα καταφέρεις μόνος σου». Η φροντίδα χρειάζεται πάντα να αφήνει χώρο και για αυτονομία.

 

-Πόσο σημαντικό είναι να ακούμε πραγματικά τα παιδιά μας;

Πάρα πολύ. Και το «ακούω» δεν σημαίνει απλώς ότι αφήνω το παιδί να μιλήσει μέχρι να έρθει η σειρά μου να του δώσω συμβουλή. Σημαίνει ότι προσπαθώ να καταλάβω τι αισθάνεται και τι θέλει να μου πει. Πολλές φορές τα παιδιά δεν περιμένουν από εμάς να τους λύσουμε αμέσως το πρόβλημα. Θέλουν πρώτα να αισθανθούν ότι τα καταλάβαμε. Όταν ένα παιδί ξέρει ότι μπορεί να μιλήσει στο σπίτι χωρίς φόβο ότι θα κριθεί ή θα τιμωρηθεί αμέσως, είναι πολύ πιο πιθανό να απευθυνθεί στους γονείς του και όταν αντιμετωπίσει κάτι πραγματικά δύσκολο.

 

-Τι χρειάζεται περισσότερο ένα παιδί από τους γονείς του: επιβράβευση, όρια, χρόνο ή απλώς την αίσθηση ότι είναι αποδεκτό όπως είναι;

Νομίζω ότι τα χρειάζεται όλα, αλλά στη βάση όλων βρίσκεται η αίσθηση ότι είναι αγαπητό και αποδεκτό γι’ αυτό που είναι. Πάνω σε αυτή την ασφάλεια μπορούν να μπουν και τα όρια, και η επιβράβευση, και οι απαιτήσεις. Τα παιδιά χρειάζονται όρια, γιατί τα όρια τους προσφέρουν ασφάλεια. Χρειάζονται χρόνο, γιατί μέσα από τον χρόνο χτίζεται η σχέση. Χρειάζονται ενθάρρυνση, γιατί έτσι μαθαίνουν να πιστεύουν στις δυνατότητές τους. Αλλά πάνω απ’ όλα χρειάζονται να ξέρουν ότι η αγάπη του γονιού δεν εξαρτάται από έναν βαθμό, μια επιτυχία ή μια αποτυχία.

 

Για τη σύγχρονη εποχή

 

-Τα παιδιά μεγαλώνουν σήμερα μέσα στην τεχνολογία και στα socialmedia. Πώς μπορούν οι γονείς να βάλουν όρια χωρίς να δημιουργείται σύγκρουση;

Τα όρια λειτουργούν καλύτερα όταν δεν εμφανίζονται ξαφνικά ως τιμωρία, αλλά αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής της οικογένειας. Χρειάζεται συζήτηση, κανόνες ανάλογοι με την ηλικία και κυρίως συνέπεια. Δεν μπορούμε να ζητάμε από ένα παιδί να αφήσει το κινητό στο τραπέζι, όταν εμείς κοιτάζουμε συνεχώς το δικό μας. Τα παιδιά παρατηρούν πολύ περισσότερο όσα κάνουμε από όσα τους λέμε.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να μη βλέπουμε την τεχνολογία μόνο σαν «εχθρό». Είναι κομμάτι της ζωής των παιδιών. Στόχος δεν είναι απλώς να τους απαγορεύσουμε να τη χρησιμοποιούν, αλλά να τα βοηθήσουμε σταδιακά να μάθουν να τη χρησιμοποιούν με μέτρο, ασφάλεια και κρίση.

 

-Πώς επηρεάζει η σύγκριση με άλλα παιδιά την αυτοπεποίθηση ενός μαθητή;

Η συνεχής σύγκριση μπορεί να πληγώσει πολύ ένα παιδί. Φράσεις όπως «δες ο συμμαθητής σου τι βαθμό πήρε» ή «η αδελφή σου στην ηλικία σου ήταν καλύτερη» μπορεί να ειπωθούν με σκοπό να το κινητοποιήσουν, αλλά συχνά έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Το παιδί μπορεί να αισθανθεί ότι ό,τι κι αν κάνει δεν είναι αρκετό. Πολύ πιο βοηθητικό είναι να συγκρίνουμε την πρόοδό του με τον ίδιο του τον εαυτό: «πέρυσι δυσκολευόσουν εδώ και τώρα έχεις προχωρήσει». Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό και τα δικά του δυνατά σημεία.

 

-Τι μπορούμε να κάνουμε όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι «δεν είναι αρκετά καλό»;

Να μην προσπαθήσουμε απλώς να το πείσουμε λέγοντάς του «μα είσαι τέλειος». Χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε γιατί νιώθει έτσι. Μπορεί να υπάρχει μια αποτυχία, μια απόρριψη από συνομηλίκους, συνεχής σύγκριση ή πίεση που εμείς δεν έχουμε αντιληφθεί. Χρειάζεται να του θυμίζουμε τις δυνατότητές του, αλλά και να το βοηθήσουμε να καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να είναι καλό σε όλα.

Κυρίως, χρειάζεται να ξεχωρίσει κάτι πολύ βασικό: άλλο «δεν τα κατάφερα σε κάτι» και άλλο «δεν αξίζω». Αυτά τα δύο δεν είναι το ίδιο. Και αν βλέπουμε ότι αυτή η αίσθηση επιμένει, ότι το παιδί απομονώνεται, απογοητεύεται έντονα ή αλλάζει η συμπεριφορά του, δεν πρέπει να διστάζουμε να ζητήσουμε βοήθεια.

 

 

Και ένα τελευταίο, σαν δώρο

 

 –Αν μπορούσατε να αφήσετε μία μόνο φράση μέσα στην καρδιά κάθε παιδιού για τη νέα σχολική χρονιά, ποια θα ήταν;

«Δεν χρειάζεται να είσαι τέλειος για να αξίζεις. Να προσπαθείς, να μαθαίνεις και να θυμάσαι ότι, όταν δυσκολεύεσαι, μπορείς πάντα να ζητήσεις βοήθεια.»

 

–Και αν μπορούσατε να αφήσετε μία φράση στους γονείς, τι θα θέλατε να θυμούνται σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς;

«Να θυμάστε ότι το παιδί σας δεν χρειάζεται έναν τέλειο γονιό· χρειάζεται έναν γονιό που να είναι παρών, να το ακούει και να το αγαπά και στις επιτυχίες και στις δυσκολίες του.»

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Αγγελική Ρουμελιώτου γεννήθηκε στη Λέσβο και μεγάλωσε παίζοντας πεντόβολα και τρέχοντας σε λιβάδια και ακρογιαλιές για να απαντήσει σε δικά της μεγάλα παιδικά ερωτήματα όπως το πού κοιμούνται οι πεταλούδες, γιατί οι φακές φυτρώνουν στο βαμβάκι ή  το πώς κρατιούνται οι πεταλίδες από τα βράχια.

Γρήγορα κατάλαβε ότι ο κόσμος είναι γεμάτος από ιστορίες ανθρώπων, άλλοτε χαρούμενες και άλλοτε πιο δύσκολες, αλλά πάντα  μοναδικές. Για να μάθει λοιπόν να διαβάζει αυτές τις ιστορίες, διάλεξε να γίνει Κοινωνική λειτουργός.

Εργάζεται ως Επιμελήτρια Ανηλίκων στο Δικαστήριο Καλαμάτας υποστηρίζοντας παιδιά δυσκολεμένα και γονείς για να χτίσουν γέφυρες συνάντησης μεταξύ τους και εμψυχώνοντας τους να τις διαβούν.

Είναι Γενική Γραμματέας της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Καλαμάτας που έχει βραβευτεί ως φορέας για τη βιβλιοθήκη της με το βραβείο τουΕλληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ.

Επίσης είναι μέλος πολλών Συμβουλίων που καταπιάνονται με την προστασία των παιδιών.

Πολύ συχνά επισκέπτεται σχολεία μιλώντας με μαθητές και γονείς ή συμμετέχει ως εισηγήτρια σε σεμινάρια επιμόρφωσης επαγγελματιών, συνέδρια και ημερίδες ανοικτής κοινότητας σε όλη τη χώρα μιας και θεωρεί ότι η μεγάλη ελπίδα κρύβεται στην πρόληψη και ενημέρωση, ή με άλλα λόγια στο πώς και το γιατί. Επιστρατεύει το βιβλίο και τις ιστορίες για να μιλήσει στους ανθρώπους, ατομικά ή ομαδικά,  ώστε να ανακαλύψουν τον θησαυρό που κρύβεται σε όσα λένε τα παιδιά, κυρίως δε σε όσα δε λένε.

Αρίστευσε σε δυο διατριβές, πτυχιακού και μεταπτυχιακού επιπέδου, και συμμετείχε στη συγγραφή δυο βιβλίων∙ το πρώτο αφορούσε στην πρόληψη των διαδικτυακών κινδύνων και δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Αριάδνη» μέσω του οποίου επιμορφώθηκαν χίλιοι επαγγελματίες και το δεύτερο, στα παιδικά δικαιώματα και στην αναγκαιότητα εκπαίδευσης των παιδιών ευάλωτων κοινωνικών ομάδων ως κύρια μορφή πρόληψης.

Έχει εκλεγεί στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος που είναι το Ν.Π.Δ.Δ. που εκπροσωπεί όλους τους Κοινωνικούς λειτουργούς της χώρας και σήμερα έχει θέση Αντιπροέδρου Α΄.

Αγαπά τα διαβάσματα και το γράψιμο και θεωρεί τις λέξεις σπουδαία εργαλεία.  Της αρέσει η δεύτερη ανάγνωση των παραμυθιών και των αληθινών ιστοριών, κυρίως όμως το σημείο που αυτά τα δυο ανταμώνουν για να μιλήσουν στα παιδιά για τα πιο δύσκολα πράγματα μ΄ ένα «κάπως πιο εύκολο» τρόπο.